فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٧٤ - كلام مرحوم علامه در كشف المراد

ترجمه: و ما به دليل دو مسئله اشاره نكرديم با اينكه دليل مسئله اوّل مفصّل و

طولانى است چ ه آنكه بمقتضاى حركت جوهريّه در قوى و طبايع هر قوّه‌اى به قوائى‌

منحل شده كه هر يك به دو عدم محفوف بوده و از نظر ذات و اثر محدود مى‌باشند.

و بعد از تصوّر اين معنا كه احتياج قوّه در وجود به مادّه مستلزم احتياجش بآن‌

در ايجاد و تأثير مى‌باشد البتّه اشتراط وضع و محاذات خاصّه بين قوّه و معلول آن‌

سهل المؤنه و واضح و روشن است و از اين گ ذشته ايجاد فرع بر وجود بوده و احتياج و

نياز به مادّه در عالم ايجاد براى آنستكه بواسطه قوّه با منفعل و معلولش وضع و

محاذات خاصّى حاصل گ ردد و اگر اينچنين نميبود اساسا قوّه در عالم ايجاد و تأثير

هيچ نيازى به مادّه نمى‌داشت و وقتى در ايجاد به مادّه نياز نداشت در وجود نيز بآن‌

محتاج نمى‌باشد چ ه آنكه غنى در مقام فعل قطعا در مرتبه ذات نيز غنى مى‌باشد

پ س لازم مى‌آيد كه قوّه از مادّه مفارق باشد و اين خلاف فرض است زيرا فرض ما

در جائى است كه قوّه جسمانى يعنى صاحب مادّه مى‌باشد، پ س نفس تصوّر اين‌

معنا كه قوّه جسمانى و صاحب مادّه است ما را بمطلوب مى‌كشاند.

شرح فارسى:

توضيح‌

دليل دو مسئله‌

اما دليل اوّل: مرحوم مصنّف براى مسئله اوّل دليل را اينطور اقامه فرموده:

اينكه مى‌گوئيم مادّه جسمانى از جهات سه‌گانه محدود است به خاطر اين‌

است كه طبق اقتضاى حركت جوهريّه‌اى كه در قوى و طبايع هست هر قوّه‌اى به‌

قواى متعدّدى منحلّ مى‌شود كه هر كدام از آنها محذوف بدو عدم مى‌باشد (عدم‌

سابق- عدم لا حق) زيرا وجود قوّه در هر آن و لحظه‌اى غير وجود آن ديگر است و پ ر

واضح است وقتى قوّه‌اى بين دو عدم محدود و منحصر واقع شد هم ذاتش و هم اثرش‌

نيز محدود و منحصر مى‌گردد.

كلام مرحوم علّامه در كشف المراد

مرحوم علامّه رضوان اللّه تعالى عليه در كشف المراد اين دليل را بوجه‌