فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٢٠ - وحدت و كثرت

شرح فارسى:

توضيح‌

وحدت و كثرت‌

ديگر از لواحق ماهيّت بحث از وحدت و كثرت است.

در تعريف وحدت گ فته‌اند: عبارتست از غير قابل قسمت بودن چ يزى قهرا

كثرت در مقابل آن است يعنى قابل قسمت بودن.

البتّه همانطورى كه مرحوم مصنّف فرموده اين دو احتياج به تعريف نداشته‌

و بدون آن معلوم و مشخّص هستند و بفرموده مرحوم علّامه در شرح تجريد اين دو از

متصوّرات بديهيّه بوده و در تصوّرشان محتاج باكتساب و تعريف نيستند فلذا

تعريفاتى كه براى اين دو شده است تمام شرح لفظ آنها است چ نان چ ه مفاهيم وجود

و وجوب نيز چ نين هستند و علّت عدم احتياج آنها به تعريف اين است كه وحدت‌

مثلا از تمام اشياء اعمّ بوده قهرا اعرف از آنها نيز مى‌باشد پ س معرّفى اعرف از آن‌

نيست تا بتوان بوسيله آن وحدت را تعريف نمود.

و دليل اعرف بودن اعمّ از اخصّ را مرحوم مصنّف اينطور بيان مى‌كند:

ذات و نفس انسانى بلحاظ اينكه از عالم قدس يعنى عالم كلّى است با

كلّيّات بيشتر مأنوس است فلذا اين سنخيّت باعث شده كه به آنها عرفان بيشتر داشته‌

باشد تا جزئيّات و چ نان چ ه گ فتيم وجود و وجوب و وحدت و كثرت اعمّ از تمام‌

اشياء هستند لذا اين مفاهيم نسبت به غير خود نزد انسان آشناتر هستند لا جرم‌

نمى‌توان غير را معرّف اينها قرار داد.

قوله: فلا يعتاص عليك: عاص يعاص از باب فرح يفرح است بمعناى دشوار

گ رديدن و ممتنع شدن.

قوله: وحدة عند العقول: از نظر عقل وحدت اعرف از كثرت است چ نان چ ن‌

خيال كثرت را اعرف از وحدت قرار مى‌دهد.

برهان اعرفيّت وحدت:

عقل ابتداء كلّيّات و امور عامّه را درك مى‌كند پ س از آن شروع در تفصيلات‌

مى‌نمايد و چ ون وحدت اعمّ از كثرت است قهرا اعرف از آن نيز مى‌باشد.

برهان اعرفيّت كثرت: