فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٢٧ - فصل تعريف و تقسيم قدم و حدوث

بر مظروف بوده نظير حركات قطعيّه يا بر وجه انطباق نباشد مثل حركات توسّطيّه.

و جارى مجراى ظرف كه مفارقات نوريّه در آن قرار دارند همان دهر

مى‌باشد و دهر همچون نفس مفارقات بسيط و مجرّد از كميّت و اتّصال و سيلان‌

نظير اينها مى‌باشد و نسبت آن به زمان همچون نسبت روح به جسد است.

و آنچه جارى مجراى ظرف براى حقتعالى و صفات و اسمائش مى‌باشد

سرمد خوانده ميشود.

شرح فارسى:

توضيح‌

سپس براى روشن شدن كلام محقّق داماد سه مقدّمه بيان ميفرمايد:

مقدّمه اوّل‌

در عالم تحقّق براى وجود تمام موجودات يا ظرف است و يا جارى مجراى‌

ظرف.

امّا مثال ظرف: مثلا تمام سيّالات و متجدّدات همچون نفس حركت يا

جسم متحرّك ظرفى دارند و آن زمان مى‌باشد زيرا بديهى است ظرف تمام‌

زمانيّات (واقع در زمان) غير از زمان چ يز ديگرى نيست.

و ظرفيّت زمان بدو نحو متصوّر است:

١- نفس زمان وعاء و ظرف باشد.

٢- اطراف و حدود زمان ظرف باشند.

قسم اوّل نيز خود بر دو گ ونه است:

الف: على وجه الانطباق.

ب: لا على وجه الانطباق.

پ س صور وعاء بودن زمان سه مى‌باشد:

١- نفس زمان ظرف باشد آنهم على وجه الانطباق باين معنا كه:

اوّلا: مظروف را حين النّسبت الى الزّمان با كلمه فى نسبت دهيم‌