فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٦١ - اشتراك علل چهارگانه در احكام

يافته است.

غايت بسيط مانند سيرى و امتلاء كه غايت بسيط براى تناول غذا است.

غايت مركّب نظير پ وشيدن لباس حرير بجهت دو مقصود، يكى تجمّل و تزيّن و

ديگر اماته شپش.

شرح عربى: او ما هو البعيد و القريب، و الامثلة واضحة.

ترجمه: يا هر كدام از علل اربعه قريب و يا بعيد هستند و امثله آنها واضح و روشن‌

است.

شرح فارسى:

توضيح‌

٢- هر كدام از علل اربعه يا قريب هستند و يا بعيد.

فاعل قريب همچون قواى عامله كه در عضلات هستند براى بحركت آوردن‌

اعضاء.

فاعل بعيد نظير شوق مؤكّد كه ناشى از قوّه شوقيّه است.

مادّه قريب همچون جنين نسبت به انسان.

مادّه بعيد نظير نطفه نسبت به انسان.

صورت قريب همچون تثليث نسبت به مثلّث.

صورت بعيد مانند صورت شكل زاويه‌دار نسبت به مثلّث يا شكل ديگر.

غايت قريب همچون پ وشيدن لباس در زمستان بجهت حفظ از سرما.

غايت بعيد مانند پ وشيدن لباس در زمستان بجهت مصون ماندن از افواه مردم‌

و رعايت كردن آداب اهل عرف.

شرح عربى: عمّة او خصّة: فالفاعل العامّ ما ينفعل عنه كثير كالنّار المحرقة

لاشياء.

و الخاصّ ما ينفعل عنه واحد و قس عليه المادّة و الصّورة العامّة

كصورة الكرسى مطلقا و الخاصّة كصورة هذا الكرسى.