فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٦٠ - اشتراك علل چهارگانه در احكام

و پ س از « او ماله التركيب» مى‌فرمايد:

تذكر ضمير در « له » و آنچه بعد از آن قرار گ رفته از باب مراعات نمودن لفظ

« ما » مى‌باشد.

پ س فاعل بسيط همچون مبدء اوّل و فاعل مركّب مثل عدّه‌اى از مردان كه‌

شيئى را حركت دهند و مادّه بسيط مانند هيولى و مادّه مركّب نظير عقاقير براى ترياق‌

و پ ادزهر و صورت بسيط مثل صورت آب و صورت مركّب مانند صورت بستان و

غايت بسيط نظير سيرى براى اكل و غايت مركّب همچون تجمّل و كشتن شپش‌

براى پ وشيدن حرير.

شرح فارسى:

توضيح‌

اشتراك علل چهارگانه در احكام‌

علل چ هار گ انه كه قبلا گ ذشت هر كدام احكام مختصّه‌اى دارند كه وجه‌

تميز آنها است از يكديگر كه فعلا در مقام شرح آن جهات نيستيم و غير از اين امور

در جهاتى ديگر با هم اشتراك دارند يعنى احكاميست كه در تمام بيك نحو وجود

دارد و آن بشرح ذيل است:

١- هر كدام از علل اربعه يا بسيطه هستند يا مركّب:

فاعل بسيط مانند حضرت حقتعالى.

فاعل مركّب نظير عدّه‌اى از رجال كه بكمك هم سنگ خارائى را

بغلطانند.

مادّه بسيط مانند هيولاى اوّل.

مادّه مركّب نظير تركيب هفتاد دوا براى حصول صورت ترياق كبير كه به آن‌

فاروق نيز گ ويند و آن دافع جميع زهرها و مقوّى دل و دماغ باشد.

صورت بسيط مانند صورت آب كه غير از سيلان و ذوبان امر ديگرى از آن‌

پ يدا نيست.

صورت مركّب نظير صورت بستان و باغى كه از اشجار و انهار و قصور تحصّل‌