فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٢٩ - عبث و فرق آن با غير

عبث و فرق آن با غير

هر فعلى كه در آن مبدء اقرب « قوّه عامله» با مبدء بعيد « قوّه شوقيّه» از نظر

غايت متّحد باشد به اين معنا كه غايت هر دو « ما اليه الحركة» بوده مشروط به اينكه‌

مبدء بعيد آن مجرد تخيّل بدون فكر باشد به آن فعل عبث نام نهند پ س در عبث دو

امر معتبر است:

١- آنكه مبدء بعيدش مجرّد تخيّل بدون فكر است كه در اين جهت با

نظائرش از افعال مزبور مشترك است.

٢- مبدء شوقيّه با مبدء عامله در آن از نظر غايت متّحد و مطابق است زيرا

غايت در هر دو « ما اليه الحركة» است و به اين اعتبار از افعال ديگر ممتاز مى‌شود

چ نان چ ه بعد از شرح هر كدام از افعال واضح و آشكار مى‌شود.

قوله: و الّا كان فعلا محكما: يعنى در صورتى كه مبدء بعيد فعل فكر باشد و

غايت بر آن مترتّب گ ردد به آن فعل محكم گ ويند.

متن: « ٢٩٢، ٢٩١، ٢٩٠ »