فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣٥ - فصل تعريف و تقسيم قدم و حدوث

« و كلّ قطعة من زمانها».

قوله: فى تلك المرتبة لاخرى منها: ضمير در « منها » به سلسله طوليّه راجع است‌

يعنى كذلك كلّ مرتبة من السّلسلة الطوليّة عدم او راسم عدم فى تلك المرتبة

لمرتبة اخرى من هذه السّلسلة.

قوله: فكما انّ العدم هنا: مشار اليه « هنا » سلسله عرضيّه است.

قوله: فكذلك العدم هناك: مشار اليه « هناك » سلسله طوليّه مى‌باشد.

قوله: لانّ الوجودات واقعيّة: يعنى وقتى موجودات واقعى بودند بمقتضاى‌

تبعيّت عدم از وجود در تمام احكام اعدام نيز بايد واقعى باشند.

قوله: و فى مرتبة كلّ عدم للآخر: يعنى و فى مرتبة كلّ وجود عدم للوجود

الآخر.

قوله: بل كلّ عدم للآخر: يعنى بل كلّ وجود عدم للوجود الآخر.

قوله: و كلّ وعاء لوجود وعاء بعينه لعدم تاليه: كلمه « كلّ » مبتداء و مضاف و

« وعاء » مضاف اليه آن بوده و « لوجود » متعلّق است به « وعاء » و كلمه « وعاء »

مرفوع است تا خبر باشد براى « كلّ وعاء»، و ضمير در « تاليه » به « وجود » بر

مى‌گردد.

قوله: كما انّ مقادير الحركات الدّوريّة: مقصود از حركات دوريّه حركت كره‌

زمين بدور خورشيد است كه از آن در مدار مخصوص آنات و ازمان حاصل مى‌شود

و از مدّ سير نيّر نور حقيقى شعاع محدود و احاطه نورى وجود بر موجودات است‌

چ نان چ ه منظور از ذكر قوسى النّزول و الصّعود تشبيه اين دو قوس است در عالم معنا و

سلاسل طولى به وجود شب و روز در اقليم دنيا و وادى ناسوت اينعالم و تشبيه‌

وجودات اين سلسله را بموجودات سلسله عرضيّه دنيا استعاره بالكنايه بوده و ذكر

مدار فلك استعاره تخليليّه است چ نان چ ه در تشبيه دو قوس نزول و صعود بشب و

روز ذكر اين كلمه از باب ترشيح است.

قوله: و الحاصل انّ العالم عنده: مقصود از « عالم » همان عالم ناسوت است‌

كه به عالم ملك و شهود نيز از آن تعبير ميشود و ضمير در « عنده » به محقّق داماد