تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٨٤ - مسئله بيست و پنجم نوحه نمودن بكلمات باطل

نوحه نمودن بكلمات باطل از محرّمات است و مرحوم شيخ طوسى و شيخ مفيد و سلّار و ابن ادريس حلّى و محقّق و متأخّرين از ايشان آنرا در زمره مكاسب محرّمه ذكر نموده‌اند.

ظاهرا حرمت آن از جهت باطل يعنى دروغ مى‌باشد و الّا نفس نوحه‌سرائى حرام نيست پس بايد بتفصيل قائل شده و بگوئيم:

اگر نوحه مشتمل بر كلمات باطل و دروغ بود مثل اينكه نوحه‌كننده درباره شخص مفقود بگويد:

تو دريائى از علم و دانش بودى، در حاليكه هيچ بهره‌اى از علوم و كمالات نداشته.

قطعا حرام و نامشروع است و در غير اينصورت جائز مى‌باشد.

و بر همين تفصيل بسيارى از اخبار دلالت دارند.

و ظاهر كلام مرحوم شيخ طوسى در كتاب مبسوط و نيز ابن حمزه آنستكه نوحه‌سرائى مطلقا حرام است همانطورى كه پاره‌اى از اخبار بهمين مضمون وارد شده‌اند ولى هم كلمات ايندو بزرگوار و هم اخبار مزبور را بايد حمل بر مقيّد كرده و بگوئيم مراد فرضى است كه نوحه‌سرائى مشتمل بر كلمات باطل و دروغ باشد تا بدين ترتيب بين مطلق و مقيّد جمع نموده باشيم.

شرح مطلوب‌

قوله: و من تأخّر عنه: ضمير در « عنه » به مرحوم محقّق راجع است.

قوله: و على هذا التّفصيل دلّ غير واحد من الاخبار: مانند روايتى كه مرحوم صاحب وسائل در ج (١٢) ص (٩١) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن على بن الحسين قال: قال عليه السّلام:

لا بأس بكسب النّائحة اذا قالت صدقا.

قوله: كبعض الاخبار: مانند حديثى كه مرحوم صاحب وسائل آنرا در ج (١٢) ص (٩٠) باين شرح نقل فرموده: