تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٩٩ - توريه و حكم آن

حضرت فرمودند:

حضرت ابراهيم عليه السّلام فرمود: از ايشان (بت‌ها) سؤال كنيد اگر سخن مى‌گويند يعنى اگر بت‌ها سخن بگويند پس بت بزرگ اينكار را انجام داده و اگر سخن نگويند پس بت بزرگ مرتكب فعلى نشده و چون آنها سخن نمى‌گفتند پس بت بزرگ نيز فاعل فعل مزبور نبوده و حضرت ابراهيم بدين ترتيب دروغ نگفته.

مؤلّف گويد:

و حاصل آنكه حضرت ابراهيم عليه السّلام توريه فرموده نه آنكه دروغ گفته باشند.

و در روايت ديگر از حضرت ابا عبد اللّه عليه السّلام راجع به آيه شريفه در سوره يوسف يعنى:

ايّتها العير انّكم لسارقون.

( اى گروه كاروان بدرستيكه شما دزدان هستيد).

سؤال شد؟ حضرت فرمودند:

آن گروه يعنى پسران يعقوب، يوسف را از پدرشان دزديدند و بهمين اعتبار بايشان اطلاق دزد گرديد نه آنكه مال ملك و عزيز مصر را دزديده باشند و شاهد بر اينمدّعا آنستكه اطرافيان ملك به پسران يعقوب گفتند:

ما پيمانه‌هاى سلطان را نمى‌يابيم و نگفتند شما اين پيمانه‌ها را دزديده‌ايد.

مؤلّف گويد:

خلاصه آنكه اطلاق سارق بر پسران يعقوب از باب توريه است و درعين‌حال كذب نيست.

و در روايت ديگر از حضرت ابا عبد اللّه عليه السّلام از فرموده حقتعالى كه در مقام حكايت از حضرت ابراهيم عليه السّلام كه فرمود:

انّى سقيم‌ ( بدرستيكه من مريض هستم) ايراد شده سؤال شد.

حضرت فرمودند:

ابراهيم عليه السّلام مريض نبود و درعين‌حال دروغ هم نگفت زيرا قصدش اين بود كه در دينش مريض و سقيم است يعنى شاكّ و طالب مى‌باشد.