تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٧٧ - امر سوم در بيان مستثنيات غيبت

من لم تره بعينك يرتكب ذنبا و ..... فهو من اهل العداله و .... و من اغتابه بما فيه الخ.

و بديهى است كه مفهوم مذكور بخوبى از اين عبارت در چنين فرضى بدست مى‌آيد ولى بايد بگوئيم:

جمله « و من اغتابه الخ» معطوف به جزاء نيست بلكه جمله مستأنفه مى‌باشد بنابراين كلام ابتدائى است و در نتيجه نبايد با شرط و جزاء سابق ملاحظه شود تا از آن بتوان مفهوم اخذ نمود.

مرحوم مصنّف در جواب مى‌فرمايند:

مستأنفه بودن جمله مزبور خلاف ظاهر است چه آنكه ضمير منصوبى در « اغتابه » به « من لم تره بعينك الخ» راجع است، بنابراين ظاهر آنستكه حكم مذكور در اين عبارت حكم مستقلّ و عليحدّه‌اى نبوده بلكه معطوف بماقبل است.

شرح مطلوب‌

قوله: و على هذا: مشار اليه « هذا » كون الغرض الصّحيح الشّرعى هو المجوّز للغيبة مى‌باشد.

قوله: لو كان فى مقام ذمّه: ضمير در « كان » به غيبت‌كننده و در « ذمّه » به شخص مورد غيبت راجع است.

قوله: كرهه: ضمير فاعلى به شخص مورد غيبت راجع بوده و ضمير مفعولى به ذمّ راجعست.

قوله: قوله عليه السّلام فى رواية هارون بن الجهم الخ: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (٨) ص (٦٠٤) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن على بن الحسين در كتاب مجالس، از احمد بن هارون، از محمّد بن عبد اللّه، از پدرش عبد اللّه بن جعفر حميرى، از احمد بن محمّد برقى، از هارون بن جهم، از مولانا الصّادق عليه السّلام قال:

اذا جاهر الفاسق بفسقه فلا حرمة له و لا غيبة.

قوله: و قوله عليه السّلام من القى جلباب الخ: اين روايت را مرحوم عليّين و ساده‌