تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٢٠ - كلام صاحب صحاح اللغة و دقت در آن

« حقّ » يعنى ثابت و معناى عبارت اين مى‌شود و حال آنكه آن امر مكروه ثابت مى‌باشد يعنى شخص واجد آن بوده اگرچه از آن كراهت دارد.

قوله: و الاسم الغيبة: يعنى و اسم مصدرش غيبت مى‌شود.

قوله: ممّا يكون فيه: ضمير در « فيه » به انسان راجع است.

قوله: المفسّر لها: ضمير در « لها » به غيبت عود مى‌كند.

قوله: مثل قوله صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و قد سئله ابو ذر الخ: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (٨) ص (٥٩٨) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن الحسن در كتاب مجالس و الاخبار باسنادش از ابى ذر، از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در وصيّتى كه حضرت بوى فرمودند آمده است كه آنجناب فرمودند:

يا اباذر ايّاك و الغيبة الخ.

قوله: و المراد بما يكرهه الخ: اين عبارت كلام محقّق ثانى در جامع المقاصد مى‌باشد.

قوله: فى عبارة المصنّف: مقصود از « مصنّف » مصنّف كتاب قواعد است كه متن جامع المقاصد مى‌باشد و او مرحوم علّامه حلّى است.

قوله: و يحتمل ان يراد بالموصول: اين عبارت فرموده مرحوم مصنّف است كه آنرا بعنوان معادل عبارت قبلى يعنى « و المراد بالموصول هو نفس النّقص الّذى فيه» آورده است.

قوله: بما يغمّه: متعلّق است به « يتكلّم » .

قوله: بنقص فى نفسه او بدنه او دينه: ضمائر مجرور به غير راجع مى‌باشند.

قوله: او فيما يتعلّق به من الاشياء: مثل اينكه در غياب شخصى بگويند لباسش چركين بوده يا آستين‌هاى پيراهنش گشاد و فراخ است.

متن:

و قال الشّهيد الثّاني في كشف الرّيبة: انّ الغيبة ذكر الانسان في حال غيبته بما يكره نسبته اليه ممّا يعدّ نقصانا في العرف بقصد الانتقاص و الذّمّ.

و يخرج على هذا التّعريف ما اذا ذكر الشّخص بصفات ظاهرة يكون وجودها