تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٥٨ - مسئله سوم بازى با غير آلات قمار با عوض

حاصل گرديده.

و امّا تحليل:

قيئ و برگرداندن امام عليه السّلام و اينكه تخم مرغ را از معده خويش بيرون آوردند نه بخاطر ردّ بمالكش بوده بلكه شايد باين جهت بوده كه حرام جزء بدن مباركش نگردد.

ولى مى‌توان باين جواب اشكال كرد و گفت چيزى كه تأثيرش در بدن چنين مى‌باشد چگونه امام عليه السّلام از روى عدم علم بآن اقدام كرده و تناولش مى‌كند و بنا بر اينكه معصوم عليه السّلام نه جهلا و نه غفلة بر محرّمات واقعيّه‌اى كه بواسطه ندانستن تبدّل پيدا نمى‌كنند و اثرشان در هردو حالت علم و جهل محفوظ است اقدام نمى‌كند مشكل است بجواب مزبور بتوان ملتزم شد زير ادلّه‌اى كه دلالت دارند بر عدم جواز غفلت بر معصوم در ترك واجبات و فعل محرّمات همان ادلّه دلالت مى‌كنند بر عدم امكان جهل معصوم عليه السّلام بر محرّمات واقعيّه مزبور مگر آنكه بگوئيم:

مجرّد تصرّف از محرّمات علميّه بوده و شرط تحقّق حرام علم و توجّه مى‌باشد و از طرف ديگر تأثير واقعى كه بواسطه جهل و عدم اطّلاع تبدّل و تغيّر پيدا نمى‌كند معلول بقاء شيئ در بدن بوده نه آنكه از آثار حدوث آن باشد و حاصل آنكه حضرت اوائل تصرّف معده در تخم مرغ بر آن اطّلاع حاصل كرده و عدم علمشان بآن استمرار پيدا نكرد تا تخم مرغ حرام در معده باقى مانده و اثر خودش را ببخشد.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

آنچه در اينجا ايراد و تقرير نموديم كلّا بمنظور تطبيق دادن فعل حضرات معصومين عليهم السّلام با قواعد مى‌باشد و الّا مى‌دانيم كه ايشان در حركات و افعال و اقوالشان شئونى داشته كه غير از ذوات مقدّسه خودشان احدى ديگر بآن مطّلع و آگاه نيست.

شرح مطلوب‌

قوله: و ما ورد من قيئ الامام عليه السّلام: اشاره است به روايت عبد الحميد بن سعيد كه در كتاب وافى نقل شده و آن اينستكه: