تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٨١ - مقام اول كبيره بودن دروغ

في حكمه من حيث الحرمة، أو لأنّ الوعد مستلزم للإخبار بوقوع الفعل كما أنّ سائر الانشاءآت كذلك، و لذا ذكر بعض الأساطين أنّ الكذب و إن كان من صفات الخبر، إلّا أنّ حكمه يجري في الانشاء المنبئ عند كمدح المذموم، و ذمّ الممدوح و تمنّى المكاره و ترجّى غير المتوقّع و ايجاب غير الموجب و ندب غير النّادب و وعد غير العازم.

ترجمه:

استدلال ديگر جهت اثبات كبيره بودن دروغ‌

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

ممكنست جهت كبيره بودن دروغ به فرموده حقتعالى استدلال نمود:

انّما يفترى الكذب الّذين لا يؤمنون بآيات اللّه.

( كسانيكه ايمان به آيات خداوند ندارند باو دروغ مى‌بندند).

تقريب استدلال‌

در اين آيه شريفه حقتعالى كاذب و دروغگو را غير مؤمن به آيات خدا و كافر بآنها معرفى فرموده پس معلوم مى‌شود كذب در عرض كفر و هم‌تراز بآن مى‌باشد و پرواضح است كه كفر از معاصى كبيره بوده قهرا آنچه با آن در يك عرض باشد نيز بايد كبيره محسوب شود و بخاطر همين معنا است كه جماعتى از فقهاء همچون فاضلين و شهيد ثانى رحمة اللّه عليهم در ظاهر كلماتشان بطور مطلق كذب را از كبائر قرار داده بدون اينكه بين خبر دروغى كه بر آن مفسده بار شده و كذبى كه بر آن هيچ چيز مترتّب نشود فرقى گذارده باشند يعنى فرموده‌اند حرمت كذب نفسى است نه مقدّمى و غيرى.

تأييد براى نفسى بودن حرمت كذب‌

و مؤيّد اين اطلاق روايتى است كه از حضرت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در ضمن وصيّتى كه به ابو ذر فرموده‌اند نقل شده و آن اينستكه آنجناب فرمودند:

واى بر احوال كسيكه سخن گويد و در كلامش دروغ باشد و اين امر را