تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٢٢ - تضاعف عقاب در ذو اللسانين

در اخبار مستفيضه وارد شده كه روز قيامت شخص ذو اللّسانين را مى‌آورند در حاليكه دو زبان از آتش برايش مى‌باشد.

بديهى است لسان مدح و تمجيد در حضور اگرچه نبايد لسان از آتش باشد ولى وقتى به لسان ذمّ در غياب منضمّ گرديد اينچنين مى‌گردد.

و از مجالس بسندش، از حفص بن غياث، از مولانا الصّادق، از پدر بزرگوارش، از آباء گرامش از مولانا امير المؤمنين على عليهم السّلام منقول است كه فرمودند:

حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمودند:

كسيكه برادر مؤمنش را در مقابلش مدح كند و در غياب او غيبتش را نمايد عصمت بين آندو منقطع مى‌شود.

و از مولانا الباقر عليه الصّلوة و السّلام منقولست:

بد است بنده‌اى كه داراى دو صورت و دو زبان باشد، در حضور برادر مؤمن مدحش نموده ولى در غياب گوشت او را تناول بكند اگر ببرادرش چيزى اعطاء شود حسد برده و اگر به بلايا مبتلاء شود مخذولش نمايد.

تنبيه‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

مخفى نماند گاهى بر بهتان نيز اسم اغتياب و غيبت اطلاق مى‌شود، بهتان عبارتست از:

گفتن چيزى كه در شخصى نباشد و آن حرمتش غليظتر و عقابش شديدتر از غيبت است و جهتش ظاهر و روشن مى‌باشد چه آنكه بهتان جامع دو فساد است:

الف: كذب و دروغ.

ب: غيبت.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

ممكنست در آن به سه عقاب قائل شويم يعنى براى هريك از دو عنوان محرّم عقابى جداگانه و عليحدّه ملتزم شده و يك عقاب نيز براى مركّب از آن دو.