دفاع عن التّشيّع
(١)
٧ ص
(٢)
٥٧ ص
(٣)
٦٥ ص
(٤)
٦٦ ص
(٥)
٧٢ ص
(٦)
٧٤ ص
(٧)
٧٤ ص
(٨)
٧٦ ص
(٩)
٨٠ ص
(١٠)
٨٢ ص
(١١)
٨٣ ص
(١٢)
٨٧ ص
(١٣)
٨٨ ص
(١٤)
٩٠ ص
(١٥)
٩٣ ص
(١٦)
٩٥ ص
(١٧)
٩٩ ص
(١٨)
١٠١ ص
(١٩)
١٠٢ ص
(٢٠)
١٠٣ ص
(٢١)
١٠٣ ص
(٢٢)
١٠٤ ص
(٢٣)
١٠٥ ص
(٢٤)
١٠٧ ص
(٢٥)
١٠٩ ص
(٢٦)
١١٠ ص
(٢٧)
١١١ ص
(٢٨)
١١٣ ص
(٢٩)
١١٩ ص
(٣٠)
١٢١ ص
(٣١)
١٢٥ ص
(٣٢)
١٢٧ ص
(٣٣)
١٣٠ ص
(٣٤)
١٣١ ص
(٣٥)
١٣٣ ص
(٣٦)
١٣٥ ص
(٣٧)
١٣٦ ص
(٣٨)
١٤١ ص
(٣٩)
١٤٢ ص
(٤٠)
١٤٣ ص
(٤١)
١٤٤ ص
(٤٢)
١٤٦ ص
(٤٣)
١٤٨ ص
(٤٤)
١٤٩ ص
(٤٥)
١٥٧ ص
(٤٦)
١٥٨ ص
(٤٧)
١٥٩ ص
(٤٨)
١٦٠ ص
(٤٩)
١٦٧ ص
(٥٠)
١٦٩ ص
(٥١)
١٧٣ ص
(٥٢)
١٧٣ ص
(٥٣)
١٧٥ ص
(٥٤)
١٧٨ ص
(٥٥)
١٧٨ ص
(٥٦)
١٨٢ ص
(٥٧)
١٨٢ ص
(٥٨)
١٨٣ ص
(٥٩)
١٨٣ ص
(٦٠)
١٨٤ ص
(٦١)
١٨٥ ص
(٦٢)
١٨٧ ص
(٦٣)
١٨٩ ص
(٦٤)
١٨٩ ص
(٦٥)
١٩٣ ص
(٦٦)
١٩٦ ص
(٦٧)
١٩٦ ص
(٦٨)
٢٠٤ ص
(٦٩)
٢٠٩ ص
(٧٠)
٢١٢ ص
(٧١)
٢١٣ ص
(٧٢)
٢١٦ ص
(٧٣)
٢١٧ ص
(٧٤)
٢١٨ ص
(٧٥)
٢٢٠ ص
(٧٦)
٢٢٠ ص
(٧٧)
٢٢٢ ص
(٧٨)
٢٢٦ ص
(٧٩)
٢٢٦ ص
(٨٠)
٢٢٧ ص
(٨١)
٢٢٨ ص
(٨٢)
٢٢٨ ص
(٨٣)
٢٢٨ ص
(٨٤)
٢٢٨ ص
(٨٥)
٢٢٩ ص
(٨٦)
٢٣٠ ص
(٨٧)
٢٣٤ ص
(٨٨)
٢٣٧ ص
(٨٩)
٢٣٨ ص
(٩٠)
٢٣٩ ص
(٩١)
٢٣٩ ص
(٩٢)
٢٤١ ص
(٩٣)
٢٤١ ص
(٩٤)
٢٤٣ ص
(٩٥)
٢٤٥ ص
(٩٦)
٢٤٥ ص
(٩٧)
٢٤٦ ص
(٩٨)
٢٤٧ ص
(٩٩)
٢٤٩ ص
(١٠٠)
٢٥٠ ص
(١٠١)
٢٥١ ص
(١٠٢)
٢٥٢ ص
(١٠٣)
٢٥٣ ص
(١٠٤)
٢٥٣ ص
(١٠٥)
٢٥٦ ص
(١٠٦)
٢٥٨ ص
(١٠٧)
٢٥٩ ص
(١٠٨)
٢٦١ ص
(١٠٩)
٢٦٣ ص
(١١٠)
٢٦٤ ص
(١١١)
٢٦٦ ص
(١١٢)
٢٧٢ ص
(١١٣)
٢٧٥ ص
(١١٤)
٢٧٥ ص
(١١٥)
٢٧٧ ص
(١١٦)
٢٧٩ ص
(١١٧)
٢٨٢ ص
(١١٨)
٢٨٦ ص
(١١٩)
٢٩٠ ص
(١٢٠)
٢٩٣ ص
(١٢١)
٢٩٦ ص
(١٢٢)
٢٩٦ ص
(١٢٣)
٣٠١ ص
(١٢٤)
٣٠٤ ص
(١٢٥)
٣٠٨ ص
(١٢٦)
٣١١ ص
(١٢٧)
٣١٣ ص
(١٢٨)
٣١٦ ص
(١٢٩)
٣١٩ ص
(١٣٠)
٣٢٢ ص
(١٣١)
٣٢٤ ص
(١٣٢)
٣٢٥ ص
(١٣٣)
٣٢٧ ص
(١٣٤)
٣٣١ ص
(١٣٥)
٣٣٥ ص
(١٣٦)
٣٣٨ ص
(١٣٧)
٣٣٨ ص
(١٣٨)
٣٤١ ص
(١٣٩)
٣٤١ ص
(١٤٠)
٣٤٣ ص
(١٤١)
٣٤٨ ص
(١٤٢)
٣٥١ ص
(١٤٣)
٣٥٥ ص
(١٤٤)
٣٥٧ ص
(١٤٥)
٣٦٠ ص
(١٤٦)
٣٦٤ ص
(١٤٧)
٣٦٥ ص
(١٤٨)
٣٧٣ ص
(١٤٩)
٣٧٥ ص
(١٥٠)
٣٧٩ ص
(١٥١)
٣٨١ ص
(١٥٢)
٣٨٩ ص
(١٥٣)
٣٩٠ ص
(١٥٤)
٣٩٣ ص
(١٥٥)
٣٩٨ ص
(١٥٦)
٣٩٩ ص
(١٥٧)
٤٠١ ص
(١٥٨)
٤٠٨ ص
(١٥٩)
٤١١ ص
(١٦٠)
٤١٥ ص
(١٦١)
٤١٨ ص
(١٦٢)
٤١٩ ص
(١٦٣)
٤٢٠ ص
(١٦٤)
٤٢٢ ص
(١٦٥)
٤٢٦ ص
(١٦٦)
٤٣١ ص
(١٦٧)
٤٣٣ ص
(١٦٨)
٤٣٥ ص
(١٦٩)
٤٣٦ ص
(١٧٠)
٤٤٣ ص
(١٧١)
٤٤٧ ص
(١٧٢)
٤٤٨ ص
(١٧٣)
٤٤٩ ص
(١٧٤)
٤٥٢ ص
(١٧٥)
٤٥٩ ص
(١٧٦)
٤٦٣ ص
(١٧٧)
٤٦٥ ص
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص

دفاع عن التّشيّع - نذير الحسني - الصفحة ٣٠٣

(وجدت في الانساب للبلاذري بإسناد قوي من رواية هشام بن يوسف عن معمّر، عن الزهري، بالاسناد المذكور في الاصل، ولفظه: قال عمر بلغني أنّ الزبير قال: لو مات عمر...)[١].

وأمّا السؤال الاخر، وهو من هذا الذي يبايعه الزبير؟ هل هو من أمثال سالم ومعاذ وأبي عبيدة، الذين صرّح عمر بأنّهم لو كانوا أحياءً لولاّهم منصب الخلافة، أم رجل آخر ليس من أمثال هؤلاء؟

الجواب على ذلك: لو كان هذا الرجل من أمثال هؤلاء، لما لجأ الخليفة الثاني إلى سنّ الشورى كطريق جديد للخلافة; لانّ عمر بنفسه صرّح: (لو كان أبو عبيدة أو سالم أو معاذ أحياء لوليتهم).

إذن، الرجل له منهج غير منهج هؤلاء، وغير منهج الخليفة الثاني، ولحد الان لم نتعرّف على اسمه ونسبه، والبعض أطلق المسألة باسم فلان واكتفى، ولم يحاول، أو لم يرغب في أن يتعرّف عليه، ولكن ابن حجر العسقلاني صرّح بهذه الحقيقة المرّة على البعض، بأنّ ذلك الرجل الذي كان الزبير يريد مبايعته بعد موت عمر هو علي بن أبي طالب (عليه السلام)، وإليك كلام ابن حجر:

(وجدت في الانساب للبلاذري بإسناد قوي من رواية هشام بن يوسف عن معمّر، عن الزهري، بالاسناد المذكور في الاصل، ولفظه: قال عمر بلغني أنّ الزبير قال: لو مات عمر لبايعنا عليّاً)[٢].

فتحصّل من كلّ ذلك: طرح الشورى بديلاً للنص لايقاف الزبير عمّا ينويه في مسألة الخلافة، وأخذت هذه النظرة منذ ذلك الوقت تدبّ في جسم الاُمّة الاسلاميّة سنين وسنين، ولكنّها فشلت; لانّها لم تكن مرتكزة على أصل في الاسلام، وصرّح بفشلها الدكتور أحمد محمود صبحي بقوله: (أمّا من الناحية الفكريّة فلم يقدّم أهل السنّة نظريّة متماسكة في السياسة تحدّد مفاهيم البيعة والشورى وأهل الحِلّ والعقد،


[١]المصدر نفسه.

[٢]ارشاد الساري: ج ١٤، ص ٣٣٩، كتاب الحدود، باب رقم ٣٠.