پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٧٠ - شرح و تفسير حدّ مدح و ستايش

و نشانه‌اى از حق‌شناسى و قدردانى از سوى مديران جامعه تلقى شود.

ولى اين كارِ نيك و پرفايده هرگاه دست‌خوش افراط و تفريط گردد تبديل به ضد خواهد شد و آثار بد فراوانى خواهد داشت و اگر از حد بگذرد شكل تملق و چاپلوسى به خود مى‌گيرد كه از زشت‌ترين كارهاست؛ كارى است آميخته با دروغ و اظهار ذلت، كارى است كه چه بسا سبب گمراهى افرادى خواهد شد كه مورد ستايش واقع مى‌شوند و آن‌ها در آغاز ممكن است آن اغراق‌گويى‌ها را باطل بدانند ولى كم كم آن را صحيح پندارند و گمراه شوند و اين‌گونه افراد اگر از مديران و رؤساى جامعه باشند آثار سوء اين حالت به مردم هم سرايت مى‌كند و آن‌ها نيز زيان مى‌بينند و به همين دليل امام عليه السلام مى‌فرمايد: مدح و ستايشِ بيش از استحقاق، تملق است (و تمام زيان‌هاى آن را دربر دارد).

ولى اگر مدح و ثنا كمتر از استحقاق باشد؛ يعنى گوينده نخواهد يا نتواند حق آن را به جاى آورد و يا كار مهمى را كه از طرف سر زده كم‌ارزش بشمرد و صفات فضيلت او را كم‌اهميت معرفى كند، از يكى از اين دو چيز ممكن است سرچشمه بگيرد كه يكى مربوط به گوينده از نظر ذاتى است و ديگرى در ارتباطش با طرف مقابل: از نظر ذاتى آن است كه در بيان ارزش خدمات و صفات اشخاص ناتوان باشد و نتواند حق مطلب را ادا كند و در صورت دوم مانعى جلوى او را مى‌گيرد كه حق مطلب را ادا كند و آن ممكن است غالباً حسد و گاه كينه و عداوت و زمانى حفظ منافع مادى باشد و از همين‌رو امام عليه السلام مى‌فرمايد:

(مدح و ستايش كمتر از استحقاق، ناشى از عجز و درماندگى و يا حسد است).

قرآن مجيد بارها مؤمنان و مجاهدان و افرادى را كه كارهاى مهمى انجام داده‌اند ستايش مى‌كند.

در مورد فداكارى اميرمؤمنان على عليه السلام در «ليلة المبيت» مى‌فرمايد: «وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»؛ بعضى از مردم‌