پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩٥ - شرح و تفسير ادامه اندرزها
كلينى رحمه الله در جلد دوم كتاب كافى بابى در مذمت دنيا و زهد ذكر كرده و از جمله امورى كه در ترك دنياپرستى مؤثر ذكر مىكند ياد مرگ است. در حديث سيزدهم آن باب آمده كه يكى از ياران امام باقر عليه السلام عرض كرد: حديثى براى من بيان كنيد كه از آن بهرهمند شوم. امام عليه السلام فرمود:
«أَكْثِرْ ذِكْرَ الْمَوْتِ فَإِنَّهُ لَمْ يكْثِرْ إِنْسَانٌ ذِكْرَ الْمَوْتِ إِلَّا زَهِدَ فِى الدُّنْيا؛
زياد به ياد مرگ باش، چراكه هيچ انسانى فراوان ياد مرگ نمىكند مگر اينكه نسبت به زرق و برق دنيا بىاعتنا مىشود». [١]
مرحوم علامه مجلسى نيز در بحارالانوار رواياتى در اين زمينه آورده؛ از جمله روايتى است از امام صادق عليه السلام كه مىفرمايد:
«ذِكْرُ الْمَوْتِ يمِيتُ الشَّهَواتِ فِى النَّفْسِ وَيقْلَعُ مَنابِتَ الْغَفْلَةِ، وَيقَوِّى الْقَلْبَ بِمَواعِدِ اللَّهِ وَيرِقُّ الطَّبْعَ، وَيكْسِرُ أَعْلامَ الْهَوى، وَيطْفِى نارَ الْحِرْصِ، وَيحَقِّرُ الدُّنْيا، وَهُوَ مَعْنى ما قالَ النَّبِى صلى الله عليه و آله فِكْرُ ساعَةٍ خَيرٌ مِنْ عِبادَةِ سَنَةٍ؛
ياد مرگ، شهوتهاى سركش را در درون آدمى مىميراند، ريشههاى غفلت را از دل برمىكند، قلب را به وعدههاى الهى نيرو مىبخشد، به طبع آدمى نرمى و لطافت مىدهد، نشانههاى هواپرستى را دَرهم مىشكند، آتش حرص را خاموش مىسازد و دنيا را در نظر انسان كوچك مىكند، و اين است معناى سخنى كه پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده: يك ساعت فكر كردن از يك سال عبادت بهتر است». [٢]
در يازدهمين و آخرين نكته حكيمانه مىفرمايد: «آنكس كه بداند گفتارش جزء اعمال او محسوب مىشود سخن كم مىگويد مگر در آنجا كه به او مربوط است»؛
(وَمَنْ عَلِمَ أَنَّ كَلَامَهُ مِنْ عَمَلِهِ قَلَّ كَلَامُهُ إِلَّا فِيَما يَعْنِيهِ)
. بسيارند كسانى كه هرچه بر سر زبانشان آمد مىگويند و چنين مىپندارند كه سخن، باد هواست و جايى ثبت نمىشود در حالى كه سخنان انسان
[١]. كافى، ج ٢، ص ١٣١، ح ١٣
[٢]. بحارالانوار، ج ٦، ص ١٣٣، ح ٣٢