بنابراين هرگز منظور امام عليه السلام ترك تلاش و كوشش براى زندگى و تأمين آينده معقول و برنامه‌ريزى براى وابسته نبودن به ديگران نيست، بلكه هدف جلوگيرى از حرص و آز شديدى است كه بسيارى از مردم را فرا مى‌گيرد و به بهانه تأمين آينده دائماً براى ثروت‌اندوزى تلاش مى‌كنند و اموالى را گرد مى‌آورند كه هرگز تا آخر عمر از آن استفاده نكرده، براى ديگران به يادگار مى‌گذارند.

شاهد اين سخن همان جمله‌اى است كه در ذيل اين حديث شريف در بعضى از منابع آمده بود كه امام عليه السلام مى‌فرمايد:

«وَاعْلَمْ أنَّكَ لاتَكْسِبُ مِنَ الْمالِ شَيْئاً فَوْقَ قُوتِكَ إلّاكُنْتَ فِيهِ خازِناً لِغَيْرِكَ؛

بدان كه تو چيزى از مال را بيش از نياز خود به دست نمى‌آورى مگر اين‌كه در آن، خزانه‌دار براى ديگرى هستى».

مرحوم «مغنيه» در شرح اين كلام، تفسير ديگرى دارد كه مى‌گويد: اين سخن امام عليه السلام نهى از كار و كوشش نسبت به آينده نيست. چگونه ممكن است نهى از اين كار باشد در حالى كه خود آن حضرت مى‌فرمايد:

«اعْمَلْ لِدُنْياكَ كَأَنَّكَ تَعِيشُ أَبَداً (وَاعْمَلْ لِآخِرَتِكَ كَأَنَّكَ تَمُوتُ غَداً)؛

براى دنيايت آن‌گونه عمل كن كه گويى تا ابد زنده‌اى (و براى آخرتت آن‌گونه عمل كن كه گويا مى‌خواهى فردا از دنيا بروى)» [١] و اگر كار و تلاش پيگير نباشد، زندگى در دنيا غير ممكن است. منظور امام عليه السلام از كلام بالا اين است كه اگر چيزى هنوز زمانش فرا نرسيده و به دست تو نيامده غمگين مباش و حسرت و اندوه به خود راه نده. شايد چنين چيزى اصلًا

[١]. اين حديث شريف را از اميرمؤمنان عليه السلام نيافتيم ولى از رسول خدا صلى الله عليه و آله در مجموعه ورام، ج ٢، ص ٢٣٤ و از امام حسن مجتبى عليه السلام در ج ١٣، ص ٥٨، ح ٣ يافت شد، هر چند مضمونى شبيه آن در بعضى از كتب همانند كتاب جامع الاخبار، ص ١٨١ از آن حضرت نقل شده است. در آن كتاب چنين آمده است: مرد عالمى چهل حديث انتخاب كرد و نوشت و از آن چهل حديث، چهار جمله را برگزيد كه از اميرمؤمنان عليه السلام نقل شده بود و بقيه را به دريا افكند. (اشاره به اين‌كه همان چهار جمله براى نجات دنيا و آخرت كافى است و آن چهار جمله اين بود:) «أطِعِ اللَّهَ بِقَدْرِ حاجَتِكَ إلَيْهِ وَأعْصِ اللَّهِ بِقَدْرِ طاقَتِكَ عَلى‌ عُقُوبَتِهِ وَاعْمَلْ لِدُنْياكَ بِقَدْرِ مَقامِكَ فيها وَاعْمَلْ لِآخِرَتِكَ بِقَدْرِ بَقائِكَ فيها؛ خدا را به‌اندازه نيازى كه به او دارى اطاعت كن و به اندازه‌اى كه طاقت بر عقوبتش دارى معصيت كن، براى دنيايت به اندازه‌اى كه در آن اقامت دارى تلاش كن و براى آخرتت به اندازه‌اى كه در آن خواهى ماند كوشش كن»