پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨٧ - شرح و تفسير آثار شوم فقر

شرح و تفسير آثار شوم فقر

امام عليه السلام در اين كلام حكيمانه، آثار سوء و وحشتناك فقر را براى فرزندش محمد بن حنفيه برمى‌شمارد و مى‌فرمايد: «فرزندم! من از فقر بر تو مى‌ترسم، بنابراين از آن به خدا پناه ببر»؛

(وَقال عليه السلام لِابْنِهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ: يَا بُنَيَّ، إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْهُ)

. بعد امام عليه السلام دليل آن را در سه جمله كوتاه و پرمعنا بيان كرده مى‌فرمايد: «زيرا فقر، دين انسان را ناقص و عقل را مشوش مى‌سازد و مردم را به او و او را به مردم بدبين مى‌كند»؛

(فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَةٌ لِلدِّينِ! مَدْهَشَةٌ لِلْعَقْلِ، دَاعِيَةٌ لِلْمَقْتِ)

. به يقين منظور از فقر در اين كلام نورانى، فقر مادى است. اين‌كه چگونه فقر مادى سبب نقصان دين مى‌شود دليلش روشن است، زيرا انسان تحت فشار فقر ممكن است تن به گناهانى بدهد و براى به دست آوردن مال، فكر حلال و حرام آن نباشد و يا تحت عنوان ضرورت و اضطرار بعضى از محرمات را براى خود حلال بشمارد.

اين احتمال نيز هست كه فقر گاهى سبب تزلزل اعتقاد انسان به خدا مى‌شود، زيرا از يك‌سو شنيده است كه خدا رزّاق و روزى‌رسان است و رزق همه را تضمين كرده و از طرف ديگر خود را در فقر و تنگدستى مى‌بيند و اين مايه سوء ظنش به خدا و وعده‌هاى الهى مى‌شود، بنابراين هم نقص اعتقادى و هم‌