پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥ - شرح و تفسير حكم زكات دين

شرح و تفسير حكم زكات دين‌

امام عليه السلام در اين كلام فصيح و بليغ خود اشاره به يكى از احكام شرعى مربوط به زكات كرده، مى‌فرمايد: «هرگاه انسان طلبى از كسى دارد كه نمى‌داند مى‌پردازد يا نه (لازم نيست زكات آن را فوراً بپردازد ولى) لازم است پس از وصول آن زكاتش را نسبت به تمام سال‌هاى گذشته ادا كند»؛

(إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا كَانَ لَهُ الدَّينُ الظَّنُونُ، يَجِبُ عَلَيْهِ أَنْ يُزَكِّيَهُ، لِمَا مَضَى، إِذا قَبَضَهُ)

. تعبير به «وجوب» در كلام امام عليه السلام اشاره به استحباب مؤكد است، همان‌گونه كه در موارد ديگرى نيز چنين تعبيرى درباره مستحبات مؤكد آمده است.

مرحوم سيّد رضى در ذيل اين حديث پرمعنا مى‌گويد: «ظَنون، دِينى است كه صاحبش نمى‌داند آيا مى‌تواند آن را از بدهكار بگيرد يا نه. گويى گمانى درباره آن دارد؛ از يك‌سو اميدوار است و از يك‌سو نااميد و اين از فصيح‌ترين تعبيرات است. همچنين هر كارى كه انسان به دنبال آن مى‌رود و نمى‌داند پايانش به كجا مى‌رسد مصداق ظَنون است»

(فَالظُّنُونُ: الَّذي لا يَعْلَمُ صاحِبُهُ أَيَقْبِضُهُ مِنَ الَّذي هُوَ عَلَيْهِ أَمْ لا، فَكَأَنَّهُ الَّذي يُظَنُّ بِهِ، فَمَرَّةً يَرْجُوهُ وَمَرَّةً لا يَرْجُوهُ. وَهذا مِنْ أفْصَحِ الْكَلامِ، وَكَذلِكَ كُلُّ أَمْرٍ تَطْلُبُهُ وَلا تَدْري عَلى‌ أيّ شَيْ‌ءٍ أنْتَ مِنْهُ فَهُوَ ظَنُونٌ، وَعَلى‌ ذلِكَ قَوْلُ لِلْأَعْشى‌:)

. سپس مى‌افزايد: «و بر همين اساس گفتار (شاعر معروف) اعشى است آن‌جا