پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٦٣ - شرح و تفسير تا مىتوانى از كسى تقاضا مكن

لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِى الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافاً وَمَا تُنفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ»؛ (انفاقِ شما، مخصوصاً بايد) براى نيازمندانى باشد كه در راه خدا، در تنگنا قرار گرفته‌اند؛ (و توجّه به آيين خدا، آن‌ها را از وطن‌هاى خويش آواره ساخته؛ و شركت در ميدانِ جهاد، به آن‌ها اجازه نمى‌دهد تا براى تأمين هزينه زندگى، دست به كسب و تجارتى بزنند؛) نمى‌توانند مسافرتى كنند (و سرمايه‌اى به دست آورند؛) و از شدّت خويشتن‌دارى، افراد ناآگاه آن‌ها را بى‌نياز مى‌پندارند؛ امّا آن‌ها را از چهره‌هايشان مى‌شناسى؛ و هرگز با اصرار چيزى از مردم نمى‌خواهند. (اين است مشخّصات آن‌ها!) و هرچيز خوبى در راه خدا انفاق كنيد، خداوند از آن آگاه است». [١] يعنى با اين‌كه آثار فقر به هر حال در چهره آن‌ها نمايان است؛ اما حاضر نيستند از كسى سؤال و تقاضايى كنند.

در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه خطاب به اباذر فرمود:

«يا أَبَا ذَرٍّ إِياكَ وَالسُّؤَالَ فَإِنَّهُ ذُلٌّ حَاضِرٌ وَفَقْرٌ تَتَعَجَّلُهُ وَفِيهِ حِسَابٌ طَوِيلٌ يوْمَ الْقِيامَة؛

اى اباذر! از سؤال و درخواست بپرهيز كه ذلت حاضر و فقرى است كه آن را با شتاب به سوى خود مى‌آورى (به علاوه) حسابى طولانى در روز قيامت دارد. [٢]

از اين حديث شريف نبوى استفاده مى‌شود كه شخص سائل اگر نياز شديد نداشته باشد در قيامت مورد بازخواست قرار مى‌گيرد.

به همين دليل در حديثى از امام حسين عليه السلام مى‌خوانيم كه شخصى خدمت آن حضرت رسيد و تقاضايى كرد امام عليه السلام فرمود:

«إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لا تَصْلُحُ إِلَّا فِى غُرْمٍ فَادِحٍ أَوْ فَقْرٍ مُدْقِعٍ أَوْ حَمَالَةٍ مُقَطَّعَةٍ

فَقالَ السّائِلُ: مَا جِئْتُ إِلَّا فِى إِحْدَاهُنَّ فَأَمَرَ لَهُ بِمِائَةِ دِينَارٍ؛ سؤال و تقاضا شايسته نيست مگر در بدهكارى سنگين يا فقر

[١]. بقره، آيه ٢٧٣

[٢]. من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٧٥، ح ٥٧٦٢