پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٥ - شرح و تفسير وظيفه ما در حال نشاط و عدم نشاط
شرح و تفسير وظيفه ما در حال نشاط و عدم نشاط
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به نكته قابل توجه روانى اشاره كرده، مىفرمايد: «دلها (ى انسانها) گاه روى مىآورد (و پرنشاط است) و گاه پشت مىكند (و بىنشاط است) آنگاه كه روى مىآورد آن را به انجام نوافل و مستحبات نيز وادار كنيد و آنگاه كه پشت مىكند و بىنشاط است تنها به انجام فرائض و واجبات قناعت نماييد»؛
(إِنَّ لِلْقُلُوبِ إِقْبَالًا وَإِدْبَاراً؛ فَإِذَا أَقْبَلَتْ فَاحْمِلُوهَا عَلَى النَّوَافِلِ، وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاقْتَصِرُوا بِهَا عَلَى الْفَرَائِضِ)
. بدون شك، انسان حالات مختلف و متفاوتى دارد و در هر يك از اين حالات بايد موافق آن گام بردارد تا به نتيجه مطلوب برسد.
گاه فكر انسان آرام و روح او پرنشاط است و عوامل اشتغال فكرى وجود ندارد و جسم و روحش آماده براى عبادت و اطاعت و بندگى خداست. در اين هنگام اين فرصت طلايى را بايد غنيمت شمرد و علاوه بر واجبات به مستحبات نيز با حضور قلب پرداخت.
ولى گاه روح انسان خسته و فكر او مشغول به يك سلسله مشكلات دنيوى است و گاه ناراحتى جسمانى نيز به آن ضميمه مىشود بهگونهاى كه حوصله هيچ كارى را ندارد در چنين شرايطى بايد به واجبات كه به هر حال بايد انجام شود قناعت كرد، زيرا پرداختن به مستحباتى كه انسان آن را بر خودش تحميل كند