پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٦ - شرح و تفسير اسباب عبرت، بسيار است ولى

مى‌دهد و در آيه ديگرى از همين سوره به حوادثى اشاره مى‌كند كه در جهان پيرامون ما واقع مى‌شود و مى‌فرمايد: «وَكَأَيِّنْ مِّنْ آيَةٍ فِي السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ»؛ و چه بسيار نشانه‌اى (از خدا) در آسمان‌ها و زمين كه آن‌ها از كنارش مى‌گذرند و از آن رويگردانند!». [١]

در آيه ٤١ سوره «نور» نيز مى‌فرمايد: «يُقَلِّبُ اللَّهُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ إِنَّ فِى ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِّاوْلِى الْأَبْصَارِ»؛ خداوند شب و روز را دگرگون مى‌سازد؛ در اين عبرتى است براى صاحبان بصيرت!». [٢]

بنابراين، حوادث عبرت‌انگيز تنها مربوط به تاريخ بشر نيست، بلكه در كلّ جهان آفرينش ممكن است رخ دهد.

به برگ‌هاى زرد درختان پاييزى نگاه كنيد كه با اندك نسيمى از شاخه جدا مى‌شوند و به هرسو پراكنده مى‌گردند. اگر كمى به عقب برگرديم و نشاط و طراوت و استحكام آن‌ها را در فصل بهار ببينيم كه محكم به شاخه‌ها چسبيده بودند حتى اگر طوفان درخت را واژگون مى‌كرد، برگ از درخت جدا نمى‌شد، از اين منظره مى‌توانيم زندگى خود را بررسى كنيم، فصل جوانى و پيرى كه همچون بهار و پاييز عمر است در برابر ما مجسم مى‌شود و بهترين عبرت‌ها را مى‌گيريم.

كاخ‌هاى ويران شده شاهان و قبرستان‌هاى خاموش و اموال و ثروت‌هاى ثروتمندانى كه به فرزندان نااهل آن‌ها رسيده، همگى براى ما درس عبرت است.

در حديث معروفى آمده است:

«كَانَ أَكْثَرُ عِبَادَةِ أَبِي‌ذَرٍّ رحمه الله التَّفَكُّرَ وَالْاعْتِبَارَ؛

بيشترين عبادت ابوذر، انديشيدن و عبرت گرفتن بود». [٣]

اين عبرت‌ها را مى‌توان در سه بخش خلاصه كرد: عبرت‌هايى كه انسان از

[١]. يوسف، آيه ١٠٥

[٢]. نور، آيه ٤٤

[٣]. بحارالانوار، ج ٦٨، ص ٣٢٣