پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٥ - نكته سرعت محاسبه الهى
لَمْحِ الْبَصَرِ؛
خداوند حساب همه بندگان را در يك لحظه مىرسد». [١]
در حديث ديگرى وارد شده است:
«بِمِقْدارِ فَواقِ النّاقَةِ»
. [٢] «فَواق» به عقيده بعضى به معناى فاصله ميان دو بار دوشيدن شير از شتر است كه مقدارى مىدوشند، كمى صبر مىكنند و مجدداً مىدوشند. اين فاصله را «فواق» مىنامند.
بعضى نيز آن را به معناى فاصلهاى مىدانند كه ميان باز كردن انگشتان و بستن آن به هنگام دوشيدن شير با انگشت پيدا مىشود و در هر صورت كنايه از زمان بسيار كوتاه است.
نكته سرعت محاسبه الهى
بعضى تصور كردهاند كه ميان آنچه امام عليه السلام در اين كلام شريف فرموده و با آيات قرآن هماهنگ است كه خدا را در آيات زيادى «سَريعُ الْحِساب» معرفى كرده است، با آيه ديگرى كه مىگويد: روز قيامت به مقدار پنجاه هزار سال طول مىكشد: «فِى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ» [٣] منافاتى وجود دارد، زيرا آيات سرعت حساب و رواياتى كه در ذيل آن وارد شده مىگويد: حساب همه خلايق به سرعت انجام مىگيرد؛ در حالى كه آيه سوره «معارج» زمان آن را پنجاه هزار سال گفته است؛ ولى با توجه به اينكه اين آيه هيچ سخنى درباره مسئله حسابرسى خلائق در بر ندارد، مىتوان گفت كه توقف گروهى در عرصه محشر به مدت طولانى نه براى حسابرسى، بلكه نوعى مجازات و سرگردانى است و اين درباره كافران و بدكاران است وگرنه مطابق بعضى از روايات، مؤمن توقفش در عرصه محشر بسيار كوتاه است.
[١]. مجمع البيان، ج ٢، ص ٥١
[٢]. روح المعانى، ج ١، ص ٤٧٧
[٣]. معارج، آيه ٤