پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٣ - ٤ و فى حديثه عليهالسلام إِذَا بَلَغَ النِّسَاءُ نَصَّ الْحِقَاقِ فَالْعَصَبَةُ أَوْلَى
شرح و تفسير ازدواج دختران با اذن اولياء
امام عليه السلام در اين گفتار فصيح و بليغ خود به وضع دخترانى كه به حدّ بلوغ مىرسند اشاره كرده و حكم آنها را در مسئله ازدواج و غير آن با استعاره لطيفى بيان مىكند و مىفرمايد: «زنان هنگامى كه به حدّ كمال رسيدند خويشاوندان پدرى (براى تصميمگيرى درباره آنان) مقدمند»؛
(إِذَا بَلَغَ النِّسَاءُ نَصَّ الْحِقَاقِ فَالْعَصَبَةُ أَوْلَى)
. مرحوم شريف رضى در تفسير اين جمله (و با تكيه بر واژه «نصّ» و واژه «حِقاق») چنين مىگويد: منظور از «نصّ» [١] آخرين مرحله هرچيز است. مانند «نصّ» در سير و حركت كه به معناى آخرين مرحله توانايى مركب است، ازاينرو هنگامى كه مىگوييم «نَصَصْتُ الرَّجُلَ عَنِ الْأمْرِ» منظور اين است كه آنقدر سؤال از كسى كردم كه آنچه را مىداند در اين زمينه بيان كند، بنابراين «نَصَّ الْحَقائق» [٢] به معناى رسيدن به مرحله بلوغ است كه همان پايان دوره كودكى است (سپس مىافزايد:) اين جمله از فصيحترين كنايات و شگفتانگيزترين آنها در اين مورد است.
[١]. در تعدادى از نسخ آمده كه مرحوم سيّد رضى پيش از اين تفسير، اين جمله را افزوده: «وَيُرْوى نَصُالْحَقايِقُ» يعنى به جاى «نَصّ الحِقاق» در روايتى «نَصّ الْحَقايِق» وارد شده و متناسب با تفسير سيّد رضى اين است كه اين جمله (نص الحقايق ...) در آغاز اين تفسير باشد
[٢]. از نسخ ديگر استفاده مىشود كه «نصّ الحِقاق» در اينجا صحيح است نه «نَصَّ الْحَقائِق»