پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٧ - شرح و تفسير وظيفه ما در حال نشاط و عدم نشاط

در حالى حاصل مى‌شود كه انسان نشاط عبادت داشته باشد و به هنگام كمبود نشاط حضور قلب نيز آسيب مى‌پذيرد به همين دليل فرموده‌اند: هنگامى كه نشاط عبادت نيست به واجبات قناعت كنيد و به هنگام نشاط عبادت، هم واجبات را به جا بياوريد و هم مستحبات را.

اضافه بر اين اگر هنگام نداشتن نشاط و حوصله براى عبادت، انسان مستحبات را بر خود تحميل كند ممكن است يك حال نفرت و بيزارى در او پيدا شود كه بر آينده او نيز تأثير بگذارد.

در نامه ٦٩ كه از نامه‌هاى جالب اميرمؤمنان على عليه السلام به «حارث همدانى» است نيز اشاره‌اى به اين حقيقت شده بود آن‌جا كه مى‌فرمايد:

«وَخَادِعْ نَفْسَكَ فِي الْعِبَادَةِ وَارْفُقْ بِهَا وَلا تَقْهَرْهَا وَخُذْ عَفْوَهَا وَنَشَاطَهَا إِلَّا مَا كَانَ مَكْتُوباً عَلَيْكَ مِنَ الْفَرِيضَةِ فَإِنَّهُ لابُدَّ مِنْ قَضَائِهَا وَتَعَاهُدِهَا عِنْدَ مَحَلِّهَا؛

در انجام عبادت، نفس خود را بفريب (و آن را رام ساز) و با آن مدارا كن و خويشتن را بر آن مجبور نساز، بلكه بكوش آن را در وقت فراغت و با نشاط به جا آورى مگر فرايضى كه بر تو مقرر شده است كه در هر حال بايد آن‌ها را انجام دهى و در موقعش مراقب آن باشى».