پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٣ - شرح و تفسير مصاحبت احمق!

در حديث جامع و جالبى از امام سجاد عليه السلام مى‌خوانيم كه فرزند خود امام باقر عليه السلام را چنين نصيحت مى‌فرمود:

«إِيَّاكَ يَا بُنَيَّ أَنْ تُصَاحِبَ الْأَحْمَقَ أَوْ تُخَالِطَهُ وَاهْجُرْهُ وَلا تُجَادِلْهُ فَإِنَّ الْأَحْمَقَ هُجْنَةٌ عين عَيَّابٌ غَائِباً كَانَ أَوْ حَاضِراً إِنْ تَكَلَّمَ فَضَحَهُ حُمْقُهُ وَإِنْ سَكَتَ قَصَرَ بِهِ عِيُّهُ وَإِنْ عَمِلَ أَفْسَدَ وَإِنِ اسْتَرْعَى أَضَاعَ لا عِلْمُهُ مِنْ نَفْسِهِ يُغْنِيهِ وَلا عِلْمُ غَيْرِهِ يَنْفَعُهُ وَلا يُطِيعُ نَاصِحَهُ وَلا يَسْتَرِيحُ مُقَارِنُهُ تَوَدُّ أُمُّهُ ثَكْلَتَهُ وَامْرَأَتُهُ أَنَّهَا فَقَدَتْهُ وَجَارُهُ بُعْدَ دَارِهِ وَجَلِيسُهُ الْوَحْدَةَ مِنْ مُجَالَسَتِهِ إِنْ كَانَ أَصْغَرَ مَنْ فِي الْمَجْلِسِ أَعْيَا مَنْ فَوْقَهُ وَإِنْ كَانَ أَكْبَرَهُمْ أَفْسَدَ مَنْ دُونَهُ؛

فرزندم از همنشينى و معاشرت با احمق بپرهيز و از او دورى كن و با او گفت‌وگو نكن، زيرا احمق، آدم پست و فرومايه‌اى است؛ خواه غايب باشد يا ظاهر. اگر سخن بگويد حماقتش او را رسوا مى‌كند و اگر سكوت كند ناتوانى‌اش ضعف او را آشكار مى‌سازد و اگر كارى انجام دهد خراب مى‌كند، اگر مسئوليتى به عهده او بيندازند ضايع مى‌سازد. نه علم خودش او را بى‌نياز مى‌كند و نه علم ديگران به حال او سودى دارد. به سخن خيرخواه خود گوش نمى‌كند و همنشين خود را راحت نمى‌گذارد. مادرش آرزو مى‌كند كه اى كاش از دنيا برود و همسرش خواهان فقدان اوست و همسايه‌اش آرزوى رفتن از جوار او مى‌كند. اگر كمترين فرد مجلس باشد، افراد بالاتر از خود را به رنج مى‌اندازد و اگر بالاترين فرد مجلس باشد زيردستان را به فساد مى‌كشاند». [١]

درباره احمق توضيحات بسيار گسترده‌ترى در ذيل كلام حكيمانه ٣٨ داشتيم.

در كتاب شريف‌ كافى‌ آنچه در اين كلام حكيمانه اميرمؤمنان على عليه السلام آمده، درباره ماجن فاجر (انسان بى‌بند و بار و فاسق) نيز آمده است. [٢]

[١]. بحارالانوار، ج ٧١، ص ١٩٨، ح ٣٣

[٢]. كافى، ج ١، ص ٥٠٣، ح ١