پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٢ - شرح و تفسير مصاحبت احمق!
و روشن ساختهاند با چه كسانى مىتوان معاشر و مصاحب شد و با چه كسانى نمىتوان معاشرت كرد.
يكى از مهمترين هشدارها در روايات اسلامى درباره معاشرت با احمق است كه امام عليه السلام در اين كلام حكيمانه به آن اشاره كرده و همگان را از مصاحبت با آنها برحذر مىدارد. البته «مائق» به معناى كسى است كه حماقت او شديد باشد.
چنين كسى از كارهاى احمقانه خود لذت مىبرد و سعى مىكند آن را زينت دهد و جالب معرفى كند و اصرار دارد ديگران هم مانند او باشند. از آنجا كه در انسان چيزى به نام روحيه محاكات نهفته شده كه مىخواهد خود را شبيه ديگران كند چه بسا همنشينى با احمق تأثير خود را بگذارد و بهتدريج به سوى او گرايش پيدا كند به خصوص اگر او كارهاى احمقانه خود را تبليغ و تزئين كند.
در گفتار حكيمانه ٣٨ امام عليه السلام به بُعد ديگرى از خسارات همنشينى با احمق اشاره كرده و خطاب به فرزندش امام حسن عليه السلام مىفرمايد:
«يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَمُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرَّكَ؛
فرزندم از دوستى با احمق برحذر باش؛ چراكه او مىخواهد به تو منفعت رساند؛ ولى زيان مىرساند (زيرا براثر حماقتش سود و زيان را تشخيص نمىدهد)».
در تأييد اين سخن در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم:
«مَنْ لَمْ يَجْتَنِبْ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ أَوْشَكَ أَنْ يَتَخَلَّقَ بِأَخْلاقِهِ؛
كسى كه از دوستى با احمق پرهيز نكند بيم آن مىرود كه اخلاق او را بپذيرد (و مانند او شود)». [١]
اهميت اين موضوع به اندازهاى است كه حتى در بعضى از روايات از اميرمؤمنان عليه السلام آمده است كه «دشمن عاقل از دوست احمق بهتر است؛
عَدُوٌّ عَاقِلٌ خَيْرٌ مِنْ صَدِيقٍ أَحْمَقَ». [٢]
[١]. بحارالانوار، ج ٧٢، ص ٦٥، ح ٢
[٢]. همان، ج ٧٥، ص ١٢، ح ٧٠