پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٢ - شرح و تفسير برادرى با تمام صفات انسانى

در حديثى از امام على بن موسى‌الرضا عليه السلام مى‌خوانيم:

«مِنْ عَلامَاتِ الْفِقْهِ الْحِلْمُ وَالْعِلْمُ وَالصَّمْتُ إِنَّ الصَّمْتَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْحِكْمَةِ إِنَّ الصَّمْتَ يَكْسِبُ الْمَحَبَّةَ إِنَّهُ دَلِيلٌ عَلَى كُلِّ خَيْرٍ؛

از نشانه‌هاى فهم و شعور، بردبارى و علم و سكوت است. به يقين سكوت، درى از درهاى دانش است. سكوت، محبت مردم را به انسان جلب مى‌كند و راهنما به سوى هر خير است. [١]

از رواياتى كه كلينى رحمه الله در باب پيش‌گفته (الصُّمْتُ وَحِفْظُ اللّسانِ) نقل كرده معلوم مى‌شود كه در عصر ائمه عليهم السلام بعضى از اصحاب، زبان خود را در مدح آن حضرت و اسرار اهل بيت عليهم السلام باز مى‌گذاشتند و سبب مشكلاتى براى شيعيان مى‌شدند. در آن زمان، ائمه هدى عليهم السلام پيروان خود را به سكوت مضاعف دعوت مى‌كردند، ازاين‌رو در حديثى مى‌خوانيم كه امام صادق عليه السلام به يكى از ياران خود به نام «سالم» فرمود:

«يَا سَالِمُ احْفَظْ لِسَانَكَ تَسْلَمْ وَلا تَحْمِلِ النَّاسَ عَلَى رِقَابِنَا؛

اى سالم! زبانت را حفظ كن تا سالم بمانى و مردم را بر گردن ما سوار نكن». [٢]

درباره سكوت به‌كرار به تناسب سخنان مولا عليه السلام سخن گفتيم و پس از اين نيز خواهد آمد.

البته روشن است سخنان سنجيده و حساب شده در باب تعليم و تعلم، امر به معروف و نهى از منكر و امثال آن مستثناست. در ذيل كلام حكمت‌آميز ١٨٢ بحث فراوانى در اين زمينه داشتيم.

سپس در دهمين وصف او كه در واقع تأييدى بر وصف گذشته است، مى‌فرمايد: «او بر شنيدن حريص‌تر بود تا گفتن»؛

(وَكَانَ عَلَى مَا يَسْمَعُ أَحْرَصَ مِنْهُ عَلَى أَنْ يَتَكَلَّمَ)

. روشن است كه بسيارى از علوم و دانش‌هايى كه عايد انسان مى‌شود از طريق‌

[١]. كافى، ج ٢، ص ١١٣، ح ١

[٢]. همان، ح ٣