پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠٨ - ٣٣٧ و قال عليهالسلام الدَّاعِي بِلَا عَمَلٍ كَالرَّامِي بِلَا وَتَرٍ

و لاجرم و بر دل مى‌نشيند و ديگران به آن عمل مى‌كنند.

تفسير ديگرى كه براى اين حديث شريف شده اين است كه منظور از «داعى» دعا كننده است و معناى جمله اين مى‌شود: «كسى كه دعا مى‌كند- مثلًا براى فزونى روزى يا فزونى علم يا نجات در آخرت- ولى كارى انجام نمى‌دهد؛ مانند تيراندازى است كه با كمان بدون زه مى‌خواهد تيراندازى كند».

شك نيست كه دعا بسيار مؤثر است؛ اما دعا كننده بايد آنچه را در توان دارد به كار گيرد و آنچه را در توان ندارد از خدا بخواهد.

با توجه به اين‌كه در بعضى از مصادر اين گفتار حكيمانه، به جاى «الداعى»، «العالم» آمده تفسير اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.

آيات قرآن مجيد و روايات اسلامى نيز اين حقيقت را تأييد مى‌كنند كه دعوت مردم به سوى نيكى‌ها بدون عمل كارساز نيست. در خطبه ١٧٥ از اميرمؤمنان على عليه السلام خوانديم كه فرمود:

«أَيُّهَا النَّاسُ، إِنِّي، وَاللَّهِ، مَا أَحُثُّكُمْ عَلَى طَاعَةٍ إِلَّا وَأَسْبِقُكُمْ إِلَيْهَا، وَلا أَنْهَاكُمْ عَنْ مَعْصِيَةٍ إِلَّا وَأَتَنَاهَى قَبْلَكُمْ عَنْهَا؛

اى مردم، به خدا سوگند! من شما را به هيچ طاعتى ترغيب نمى‌كنم، مگر اين كه خودم پيش از شما به آن عمل مى‌نمايم و شما را از هيچ معصيتى باز نمى‌دارم، مگر اين كه خودم پيش از شما از آن دورى مى‌جويم».

در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم:

«إنَّ الْعالِمَ إذا لَمْ يَعْمَلْ بِعِلْمِهِ زَلَّتْ مَوْعِظَتُهُ عَنِ الْقُلُوبِ كَما يَزِلُّ الْمَطَرُ عَنِ الصَّفا؛

هرگاه عالم به علمش عمل نكند موعظه و اندرز او از دل‌ها فرو مى‌ريزد، آن‌گونه كه دانه‌هاى باران از سنگ سخت فرو مى‌ريزد». [١]

قرآن مجيد نيز مى‌فرمايد: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَاتَفْعَلُونَ* كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَاتَفْعَلُونَ»؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! چرا سخنى‌

[١]. كافى، ج ١، ص ٤٤، ح ٣؛ بحارالانوار، ج ٢، ص ٣٩، ح ٦٨