پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠٤ - نكته اقسام مشورت

تو عمر مرا تضمين مى‌كنى كه موفق شوم و او را خلع كنم؟ مغيره عرض كرد: نه.

امام عليه السلام فرمود: آيا خدا از من سؤال نخواهد كرد كه چرا او را حتى بر دو نفر از مسلمانان در يك شب تاريك مسلط كردم؟ «وَمَا كُنتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً» [١]؛ من هرگز گمراهان را به عنوان يار و ياور انتخاب نخواهم كرد». [٢]

اين‌ها همه نشان مى‌دهد كه سياستمداران ساده‌انديش كه معاويه و طلحه و زبير را نشناخته بودند همگى اصرار داشتند على عليه السلام آن‌ها را در پست خود ابقا كند و يا پست مهمى به آن‌ها ببخشد و بعداً آن‌ها را در موقع مناسب عزل كند.

غافل از اين‌كه آن‌ها كسانى بودند كه اگر از سوى امام عليه السلام تثبيت مى‌شدند تكان دادن آن‌ها امكان‌پذير نبود و چه بسا بر تجزيه كشور اسلام تصميم مى‌گرفتند و هركدام بخشى را به خود اختصاص مى‌دادند. اضافه بر اين، امام عليه السلام حاضر نيست براى رسيدن به اهداف سياسى مرتكب گناه و عصيان شود و افراد فاسد و مفسد را- هرچند براى مدت كوتاهى- بر مسلمانان مسلط كند و از اين گذشته امام عليه السلام به عثمان توصيه مى‌كرد كه عمّال فاسد را بركنار كند چگونه ممكن است خودش آن‌ها را در مقامشان تثبيت نمايد؟ پاسخ مردم را دراين‌باره چه بدهد؟

بنابراين بسيار ساده‌انديشى است كه امام عليه السلام به پيشنهاد امثال ابن عباس و مغيره عمل كند و مطمئن باشد بعدها مى‌تواند دست آن‌ها را از بلاد اسلام و ولايت بر مسلمين قطع نمايد.

نكته اقسام مشورت‌

از جمله مسائلى كه نبايد از آن غفلت ورزيد اين است كه مشورت دو گونه‌

[١]. كهف، آيه ٥١

[٢]. بحارالانوار، ج ٣٢، ص ٣٨٦