پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٨ - نكته حقيقت توبه و تأخير نينداختن آن

چنين نمازى آثار گناه را از نامه اعمال او و روح و جانش محو مى‌كند. و جمع ميان هر دو تفسير مانعى ندارد.

همان‌گونه كه در بحث سند اين گفتار حكمت‌آميز گفته شد، جمله‌

«وَأَسْأَلَ اللَّهَ الْعَافِيَةَ»

در غالب نسخ نهج‌البلاغه نيامده است؛ ولى در نسخه ابن ابى‌الحديد و صبحى صالح ذكر شده و مفهومش اين است كه از خدا عافيت از آلوده شدن به گناه در آينده و عافيت از عذاب الهى نسبت به گذشته را تقاضا مى‌كنم. اين جمله مى‌تواند اشاره‌اى به اين مطلب باشد كه انسان بعد از آلودگى به گناه و توبه مراقبت كند در آينده آلوده گناه نشود و عافيت در برابر آن داشته باشد، زيرا مطابق حديث معروفى كه از اميرمؤمنان على عليه السلام در بحارالانوار آمده، ترك گناه آسان‌تر از درخواست توبه است‌

(تَرْكُ الذَّنْبِ أَهْوَنُ مِنْ طَلَبِ التَّوْبَةِ). [١]

نكته حقيقت توبه و تأخير نينداختن آن‌

توبه، درى از درهاى مهم رحمت الهى است كه به روى بندگان خطاكار گشوده شده است و اگر اين باب رحمت گشوده نمى‌شد، گنهكاران در يأس و نوميدى و سپس گناه بيشتر فرو مى‌رفتند. بايد توجه داشت كه توبه شامل حال همه حتى انبيا و اوليا مى‌شود؛ ولى هركدام توبه خاص خود را دارند.

امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

«التَّوْبَةُ حَبْلُ اللَّهِ وَمَدَدُ عِنَايَتِهِ وَلابُدَّ لِلْعَبْدِ مِنْ مُدَاوَمَةِ التَّوْبَةِ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَكُلُّ فِرْقَةٍ مِنَ الْعِبَادِ لَهُمْ تَوْبَةٌ فَتَوْبَةُ الْأَنْبِيَاءِ مِنِ اضْطِرَابِ السِّرِّ وَتَوْبَةُ الْأَصْفِيَاءِ مِنَ التَّنَفُّسِ وَتَوْبَةُ الْأَوْلِيَاءِ مِنْ تَلْوِينِ الْخَطَرَاتِ وَتَوْبَةُ الْخَاصِّ مِنَ الْاشْتِغَالِ بِغَيْرِ اللَّهِ وَتَوْبَةُ الْعَامِّ مِنَ الذُّنُوبِ؛

توبه ريسمان الهى‌

[١]. بحارالانوار، ج ٧٠، ص ٣٦٤. در حكمت ١٧٠ نيز به اين صورت آمده است: «تَرْكُ الذَّنْبِ أَهْوَنُ مِنْ طَلَبِ الْمَؤُونَةِ» ولى در تعدادى از نسخ ديگر همان عبارت «طَلَبَ التَّوْبَةِ» آمده است‌