پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٣ - شرح و تفسير شش نكته آموزنده

و كوشش و دست و پا زدن، انسان به خواسته‌هايش نمى‌رسد، مى‌فرمايد: « (گاه سود و بهره به سراغ كسى مى‌آيد كه دنبالش نمى‌رود»؛

(وَالْحَظُّ يَأْتِي مَنْ لَا يَأْتِيهِ)

. هم در زندگى خود ديده‌ايم و هم در تاريخ خوانده‌ايم كه افراد زيادى بودند بى‌آن‌كه بسيار دست و پا بزنند به مقصود رسيدند و به عكس افرادى هم بودند كه با تلاش و كوشش فراوان به جايى نرسيدند.

اشتباه نشود، هرگز امام عليه السلام در اين گفتار نورانى خود نمى‌خواهد نقش تلاش و كوشش و سعى را در رسيدن به اهداف بزرگ ناديده بگيرد، زيرا آن، يك اصل اساسى از نظر قرآن و روايات بوده و عقل نيز حاكم به آن است. مقصود امام عليه السلام اين است كه از طمعِ طمع‌ورزان بكاهد و آن‌ها را از آلوده شدن به انواع گناهان براى رسيدن به مقاصدشان بازدارد.

از آنچه گفته شد به خوبى روشن مى‌شود كه شش نكته‌اى كه در اين گفتار حكيمانه آمده گرچه به ظاهر مستقل و جدا از هم به نظر مى‌رسند؛ ولى با دقت ثابت مى‌شود كه با هم ارتباط نزديكى دارند.

اين سخن را با داستان افسانه‌اى پرمعنايى درباره سرنوشت طمعكاران كه ابن ابى‌الحديد در شرح نهج‌البلاغه‌ خود آورده پايان مى‌دهيم. وى مى‌گويد: مردى، قُبَّرَه (چكاوكى را) زنده صيد كرد. چكاوك به سخن آمد گفت: با من چه مى‌خواهى بكنى؟ صياد گفت: سرت را مى‌برم و گوشتت را مى‌خورم. چكاوك گفت: گوشت من به اندازه‌اى ناچيز است كه هيچ‌كس را سير نمى‌كند؛ ولى من حاضرم سه چيز را به تو بياموزم كه از خوردن من براى تو بسيار بهتر است: يكى از آن سه را هنگامى به تو مى‌آموزم كه در دست توام، دومى را هنگامى كه من را رها كردى و بر درخت نشستم، سومى را هنگامى كه از درخت پرواز كردم و روى كوه قرار گرفتم. مرد صياد (خوشحال شد و) گفت: اولى را بگو. چكاوك‌