ارتداد قبل از دخول باشد، عقد باطل و جدايى محقق مى‌شود؛ اما اگر ارتداد بعد از دخول صورت گيرد، جدايى منوط به پايان يافتن عدّه قبل از توبه است. برخى در بطلان عقد به سبب ارتداد صورى بدون تحقق آن در واقع و اعتقاد اشكال كرده‌اند.(١٢)

٢. هرگاه زنى براى جلوگيرى از ازدواج شوهرش با زنى معيّن، پسرش را وادار به زنا با آن زن كند، بنابر قول به نشر حرمت به زنا، زن ياد شده بر آن مرد حرام مى‌گردد و او نمى‌تواند با آن زن ازدواج كند(١٣)( --> نشر حرمت).

از حيله به معناى دوم در بابهايى نظير جهاد، تجارت، شهادات و حدود سخن گفته‌اند.

حكم:فريب دادن مسلمان حرام است.(١٤)خدعه در جنگ جايز است.(١٥)

قاعده غرور:از قواعد مشهور فقهى قاعده غرور است؛ بدين معنا كه كسى كه فريب خورده و بر اثر آن متحمل خساراتى شده، براى جبران زيانهاى وارد شده، به فريب دهنده مراجعه مى‌كند و بر فريب دهنده واجب است خسارات وارد شده را جبران نمايد(١٦)( --> قاعده غرور).

حيله در شهادت:هرگاه گواهان با شهادت دروغ خود حاكم را فريب دهند، به گونه‌اى كه منجرّ به صدور حكم اشتباهى از سوى حاكم گردد، در صورت ثبوت آن نزد حاكم، حكم نقض مى‌شود و خساراتى كه از ناحيه شهادتِ باطل پديد آمده بر عهده شهود است. اگر خسارت مالى باشد بايد آن را جبران كنند، ضمن آنكه تعزير( --> تعزير)مى‌گردند و در ميان مردم گردانده مى‌شوند تا همگان آنان را بشناسند، و چنانچه خسارت جانى يا قطع عضوى باشد، قصاص مى‌شوند(١٧)( --> شهادت).

حيله در گرفتن مال ديگرى:اگر كسى با حيله مال ديگرى را به چنگ آورد، مانند اينكه با جعل سند از طرف كسى اموال او را تصاحب كند، حدّ سرقت (قطع انگشتان دست) بر او جارى نمى‌شود، بلكه تعزير مى‌گردد.(١٨)

(١٢)مسالك الافهام ٩/ ٢٠٤ ؛ الحدائق الناضرة ٢٥/ ٣٧٩ ؛ الانوار اللوامع ١٤/ ٥٣٦
(١٣)شرائع الاسلام ٣/ ٥٩٦
(١٤)حاشية مجمع الفائدة ٣٤ ـ ٣٥
(١٥)قواعدالاحكام ١/ ٤٨٧ ؛ جواهرالكلام٢١/ ٧٩
(١٦)القواعد الفقهية (مكارم) ٢/ ٢٨١ ـ ٢٩٣
(١٧)الروضة البهية ٣/ ١٥٨ ـ ١٥٩ ؛ تحرير الوسيلة ٢/ ٤٥٤
(١٨)الروضة البهية ٩/ ٣٠٤ .