فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٢٠ - حج بذلى
١. تعداد آنان دو برادر يا بيشتر، يا يك برادر و دو خواهر، يا چهار خواهر با مادر باشد.
٢. بنابر مشهور، قاتل يا كافر و يا برده نباشند.
٣. برادران يا خواهران پدرى و مادرى يا پدرى باشند، نه مادرى.
٤. بنابر مشهور، پدر نيز زنده باشد.
٥ . برادران يا خواهران، متولد شده باشند.(٤)
حج بذلىحج بذلى: حجى كه هزينه آن را ديگرى پرداخت كند.
به بذل كننده «باذل» و به كسى كه به او بذل مىگردد «مبذول له» گفته مىشود و از آن در باب حج سخن رفته است.
حصول استطاعت:آيا با بذل هزينه حج از سوى ديگرى ـ به اينكه بگويد: با خرج من حج بگزار يا پول حج را در اختيار او قرار دهد ـ استطاعت( --> استطاعت)حاصل مىشود؟ قول مشهور ـ بلكه بر آن ادعاى اجماع شده ـ حصول استطاعت است. در اين صورت، اگر مبذول له بذل را نپذيرد حج بر ذمّه او مستقر مىشود. البتّه اگر قبول بذل مستلزم منت گذارى بذل كننده و هتك بذل شونده گردد، به تصريح برخى، قبول آن واجب نيست.(١)همچنين اگر قبول بذل و حج گزاردن موجب اخلال در روند زندگى وى شود.(٢)
در حصول استطاعت و وجوب حج با بذل، تفاوتى بين بذل عين آنچه در حج بدان نياز است و بين بذل قيمت آن نيست؛ چنان كه تفاوتى بين بذل به گونه اباحه محض، بدون تمليك و بين بذل تمليكى نيست.(٣)برخى قدما، حج بذلى را تنها در بذل تمليكى واجب دانستهاند(٤)و برخى متأخران، وجوب حج بذلى را به صورت بذل عين مايحتاج، از قبيل توشه و مركب اختصاص دادهاند.(٥)
حج بذلى از حَجة الاسلام كفايت مىكند؛ بنابر اين، اگر مبذول له پس از گزاردن حج مستطيع شود حج بر او واجب نخواهد بود.(٦)