ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٠ - علّت سود نبردن از به بند كشيده شدن شياطين

تَصفو [تَصفُ‌] وَ تَرِقُّ؛[١]

دل‌هاى خود را با كم خنديدن و كم خوردن، زنده كنيد و آن را با گرسنگى، پاك سازيد تا صاف و رقيق شود.

٢. عنايت ويژه خداوند

افزون بر پشتوانه‌اى كه روزه به طور طبيعى براى روزه‌داران جهت جلوگيرى از سلطه شيطان و اغواگرى‌هاى او پديد مى‌آورد، اين برنامه عبادى، خود به خود، زمينه‌ساز شمول عنايت‌هاى خدا بر آنان مى‌گردد. آنچه در روايات با عنوان به بند كشيدن شياطين در اين ماه آمده است، به همين نكته اشاره دارد.

به عبارت ديگر، عنايت الهى گزاف نيست تا سؤال شود: چرا خداى سبحان، مانع سلطه شيطان نمى‌شود و در بقيّه ماه‌ها بين انسان و سلطه او فاصله نمى‌اندازد؟ هرگز؛ بلكه ريشه اين توفيق و عنايت الهى، در انتخاب خود انسان و ورود او به ميهمان‌سراى رمضان، نهفته است.

علّت سود نبردن از به بند كشيده شدن شياطين‌

در چارچوب تحليلى كه گذشت كه مى‌رساند در اين ماه، شياطين نسبت به انسان و دست كم نسبت به روزه‌داران، سلطه ندارند سؤال اساسى دومى مطرح مى‌شود؛ چرا كه مى‌بينيم گاهى روزه‌داران هم در اين ماه دچار غفلت و گناه مى‌شوند. تشريع كفّاره‌هايى كه براى درمان اين حالت‌هاست نيز گواه آن است. سيّد ابن طاووس رحمه الله در تصوير اين نكته مى‌گويد:

يكى از دينداران از من پرسيد: «من از به بند كشيده شدن شياطين بهره چندانى نمى‌برم؛ چون همان حالت غفلت را كه پيش از ماه رمضان داشتم، دارم و گويا فرقى نكرده است و با زنجير شدن ياران شيطان، از آن كاسته نشده است ...».[٢]

[١] إحياء علوم الدين: ٣/ ١٢٩؛ المحجَّة البيضاء: ٥/ ١٥٤.

[٢] سيّد ابن طاووس، پنج جواب براى اين سؤال بيان مى‌كند كه هيچ كدام قانع‌كننده نيست، مگر پاسخ اخير كه همراه با توضيحاتى در متن مى‌آيد( ر. ك: الإقبال: ١/ ٧٣).