ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨ - ويژگىها و بركات ماه رمضان

بدان كه من روايات را درباره اين كه «محرّم، آغاز سال است يا ماه رمضان؟» مختلف يافتم؛ ليكن آنچه از عمل علماى بزرگ و معتبرمان و تأليفات علماى گذشته دريافتم، اين است كه به طور مشخّص، آغاز سال، «ماه رمضان» است. شايد ماه روزه (رمضان)، آغاز سال در مورد عبادات اسلامى است و محرّم، آغاز سال در مورد تاريخ‌ها و كارهاى مهمّ مردم.[١]

ليكن ما به روايتى برنخورديم كه محرّم را آغاز سال بدانند. از اين رو، آنچه در سخن سيّد ابن طاووس درباره تعارض ميان دو دسته روايات (كه برخى، آغاز سال را محرّم و برخى ماه رمضان مى‌دانند) آمده است، درست به نظر نمى‌رسد.

آرى، طبق گفته علّامه مجلسى، مشهور ميان عرب‌ها، آن است كه آغاز سالشان «محرّم» است؛[٢] امّا اين كه چرا روايات اهل بيت : با اين سنّت جارىِ عرب‌ها مخالفت كرده و «ماه رمضان» را آغاز سال دانسته‌اند، پس از روشن شدن معناى «آغاز سال»، روشن مى‌شود.

معناى آغاز سال‌

ظاهرا «آغاز سال» معناى حقيقى ندارد، بدين معنا كه شروع زمان به صورت تكوينى، لحظه خاصّى ندارد تا تنها همان لحظه، آغاز سال به شمار آيد و نه لحظات ديگر. به نظر مى‌رسد كه اين «آغاز»، از جمله امور اعتبارى است كه در پى تنوّع و تعدّد اعتبارها، معانى گوناگونى مى‌يابد.[٣]

با اين حساب، هر روزى به اعتبارى خاص مى‌تواند آغاز سال يا پايان آن باشد و آنچه ميان اقوام مختلف به عنوان آغاز سالشان وجود دارد و با هم مختلف است،

[١] الإقبال: ١/ ٣٢.

[٢] ر. ك: بحار الأنوار: ٥٨/ ٣٧٦.

[٣] ر. ك: بحار الأنوار: ٥٨/ ٣٧٦ و جواهر الكلام: ٥/ ٢٥.