ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣ - درآمد

درآمد

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

واژه «رمضان» از ريشه «رَمَضَ» است، به معناى بارانى كه اوّل پاييز مى‌بارد و هوا را از خاك و غبارهاى تابستان پاك مى‌كند و يا به معناى داغىِ سنگ از شدّت گرماى آفتاب.[١]

امّا درباره اين كه چرا اين نام بر يكى از ماه‌هاى سال، گذاشته شده است، زمخشرى (م ٥٢٨ ق) گويد:

اگر گويى: «چرا ماه رمضان را به اين نام ناميده‌اند؟»، گويم: روزه در ماه رمضان، عبادتى ديرين است، و گويا عرب‌ها اين نام را به خاطر داغ شدنشان از حرارت گرسنگى و چشيدن سختى آن، نهاده‌اند، همچنان كه به آن «ناتق (رنج‌آور)» هم گفته‌اند؛ چون سختى روزه، آنان را به رنج و زحمت مى‌افكند.

و گفته‌اند: چون نام ماه‌ها را از زبان قديم نقل كرده‌اند، آنها را با زمان‌هايى كه در آنها قرار داشتند، ناميده‌اند و اين ماه، در روزهاى‌

[١] ر. ك: تفسير الفخر الرازي: ٥/ ٨٩ و العين: ٣٢٧. يادآورى اين نكته لازم است كه فخر رازى، اين دو معنا را در اشتقاق« رمضان»، از خليل بن احمد فراهيدى نقل كرده است؛ ليكن پوشيده نماند كه معناى نخست، در بيشتر فرهنگ‌هاى لغت نيامده است. از سوى ديگر، در تهذيب اللغةى ازهرى آمده است:« ابر و بارانِ رمضى يعنى ابر و بارانِ آخر تابستان و اوّل پاييز كه چون گرما و حرارت خورشيد را به خود مى‌گيرند، رمضى ناميده شده‌اند»( تهذيب اللغة: ٢/ ١٤٦٩).