ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥٨ - دسته سوم روزه خواصّ خواص

به اين مرتبه از روزه‌دارى اشاره دارد.

دسته دوم. روزه خواص‌

در اين مرتبه از روزه، روزه‌دار، تنها به پرهيز از مفطرات روزه، بسنده نمى‌كند؛ بلكه از همه حرام‌هاى الهى پرهيز مى‌نمايد. از اين رو، اجتناب از مفطرات، شرط درستىِ روزه است و اجتناب از حرام‌ها، شرط قبولى آن. بر اين اساس، همه احاديثى كه با عنوان «مهم‌ترين آداب روزه‌دارى»[١] خواهند آمد، به اين مرتبه از روزه‌دارى اشاره دارند.

دسته سوم. روزه خواصّ خواص‌

اين مرتبه از روزه، با باز داشتن قلب و نگهدارى آن از هر چيزى كه اشغال‌كننده دل (چه حلال و چه حرام) است بجز خدا، به دست مى‌آيد. ابو حامد غزالى (م ٥٠٥ ق) در توصيف اين مرتبه از روزه مى‌گويد:

امّا روزه خواصّ خواص، روزه دل از همّت‌هاى دون و انديشه‌هاى دنيوى و باز داشتن كلّى آن از غير خداوند است. شكستن اين مرتبه از روزه، با انديشه درباره غير خدا و قيامت، و فكر درباره دنيا تحقّق مى‌يابد مگر دنيايى كه به خاطر دين خواسته شود، كه چنين دنيايى، توشه آخرت است و دنيا نيست تا آنجا كه اهل دل گفته‌اند: «هر كس در روزش به تدبير آنچه با آن افطار مى‌كند، اهتمام ورزد، گناه بر او نوشته مى‌شود؛ چرا كه اين، از كم‌اطمينانى به فضل خدا و يقين اندك به روزىِ موعود خويش است».

اين مرتبه، رتبه پيامبران، صدّيقان و مقرّبان است. در تفصيل قولى آن، نبايد درنگ طولانى داشت؛ ولى در تحقّق عملى آن، تأمّلْ به جاست؛ چرا كه آن، رويكرد به خداوند و روى‌گردانى از غير خدا با

[١] ر. ك: ص ٢٤٥.