ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤ - آيا «رمضان» نام خداست؟

گرم و داغ بوده است.[١]

شمارى از روايات، اين نام‌گذارى را به سبب نقشى دانسته‌اند كه ماه رمضان در پاكسازى آئينه جان از آلودگى‌هاى گناهان و پاكسازى روان از زنگار خطاها دارد. از پيامبر ٦ روايت است:

إنّما سُمِّيَ رَمَضانُ؛ لِأَنَّهُ يُرمِضُ الذُّنوبَ؛[٢]

اين ماه را رمضان ناميده‌اند: چون گناهان را مى‌زدايد.

اين وجه در نام‌گذارى، از يك سو با ريشه لغوىِ «رمضان» و از سوى ديگر با بركات، رهاوردها و آثار آن، هماهنگ و متناسب است.

آيا «رمضان» نام خداست؟

شمارى از احاديث شيعه و اهل سنّت، صراحت دارند كه «رمضان» از نام‌هاى خداى سبحان است.[٣] از اين رو، نهى شده كه آن را بدون افزودنِ واژه «ماه» به كار برند،[٤] همان گونه كه سزاوار نيست انسان بگويد: اين، رمضان است؛ رمضان آمد؛ رمضان رفت؛ رمضان را روزه گرفتم؛ و... و هر كه چنين بگويد، بايد به عنوان كفّاره اين سخن، صدقه بدهد و روزه بگيرد.[٥]

ليكن اين روايات، با مشكلات متعدّدى رو به رويند؛ زيرا هم سندشان مخدوش‌

[١] الكشّاف: ١/ ١١٣. و نيز، ر. ك: معجم مقاييس اللغة: ٢/ ٤٤٠، المصباح المنير: ٢٣١، النهاية: ٢/ ٢٦٤، أساس البلاغة: ٢٥٢، مفردات ألفاظ القرآن: ٣٦٦، مجمع البحرين: ٢/ ٧٣٢.

[٢] براى آگاهى از منابع حديث ر. ك: ص ٥٢ ح ٣٤.

[٣] ر. ك: السنن الكبرى: ٤/ ٣٣٩/ ٧٩٠٤، الفردوس: ٥/ ٥٢/ ٧٤٣٣، كنز العمّال: ٨/ ٤٨٤/ ٢٣٧٤٢ و ح ٢٣٧٤٣؛ الكافى: ٤/ ٧٠/ ٢، كتاب من لا يحضره الفقيه: ٢/ ١٧٢/ ٢٠٥٠، معانى الأخبار: ٣١٥/ ١، بصائر الدرجات: ٣١١/ ١٢، بحار الأنوار: ٩٦/ ٣٧٦/ ١.

[٤] ر. ك: منابع پاورقى قبلى. و همچنين: الكافى: ٤/ ٧٠/ ١، كتاب من لا يحضره الفقيه: ٢/ ١٧٢/ ٢٠٥١، معانى الأخبار: ٣١٥/ ٢، فضائل الأشهر الثلاثة: ٩٣/ ٧٣، الجعفريّات: ٢٤١ و ص ٥٩، الإقبال: ١/ ٢٩، بحار الأنوار: ٩٦/ ٣٧٧/ ٢ و ح ٣.

[٥] ر. ك: الجعفريّات: ٢٤١ و ص ٥٩، النوادر، راوندى: ٢٠٨/ ٤٠٧، الإقبال: ١/ ٢٩، بحار الأنوار: ٩٦/ ٣٧٧/ ٣.