شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١٤٢ - در بيان آن كه حال خود و مستى خود پنهان بايد داشت از جاهلان

٢١٣١- ٢١٢٩/ ٣ مى‌توان گفت مضمون اين پنج بيت دفع دخل مقدّر است. در بيتهاى گذشته گفت علم بايد از «هو» و بى‌واسطه باشد و در بيت ٣٤٥٠ افزود كه اگر بار علم صورى (علم قال) را چنان كه بايد بكشى بار را از تو بر گيرند و به جاى حامل محمول گردى. در اين صورت جاى اعتراض است كه چگونه محمولى حمال و حاملى محمول خواهد شد. پاسخ آن اين است كه از نام و صفت به سراغ حقيقت خواهد رفت، چرا كه اسم و مسمّى چنان كه معتزليان گويند دو حقيقت نيست. اسم همچون راهنمايى براى مسمّى است و نشان مى‌دهد كه مسمّايى هست. هر چند ممكن است اسم گروهى را به اشتباه اندازد و آنان را از مسمّى (حقيقت) منحرف سازد. چنان كه غولان و راه زنان، در جاده‌ها مردمان را از راه به در برند.

آن كه حقيقت جوست، مى‌داند كه اثر در نام نيست بلكه در مسمّى است پس فرا گيرنده علم ظاهرى هم اگر مستعّد باشد بدين حقيقت خواهد رسيد، كه علم، رسيدن به حقيقت اشياء است نه سر گرم شدن به الفاظ.