شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٠٦ - باز گشتن به حكايت زيد

و با توجه به بيت نخستين اين چهار بيت اگر «نطق با پايان» را «نطق با بايان» بگيريم و از «با بايان» گذشتگان را در نظر داشته باشيم مناسبتر مى‌نمايد.

ب ٣٦٧٧- ٣٦٧٣ شب: ممكن است آن را استعارت از حالت صحو گرفت و ممكن است مقصود حالت آزادى روح باشد از قيد تن، چنان كه در داستان پير چنگى بدان اشارت كرد.

انجم: جمع نجم: ستاره.

حلقه‌ها در گوشها: كنايت از طاعت و فرمانبردارى است. انقروى و به پيروى از او نيكلسون، حلقه را استعارت از علم و هوش نهانى گرفته‌اند.

ربّنا احييتنا: پروردگارا ما را زنده كردى. مأخوذ است از قرآن كريم: «قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى‌ خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ-» گفتند پروردگارا ما را ميرانيدى دو بار، و زنده كردى دو بار. پس ما به گناهان خود گردن نهاديم، پس آيا برون شدن را راهى هست» (غافر، ١١).

جلود: جمع جلد: پوست.

عظام: جمع عظم: استخوان.

فارسان: سواران. و استعارت از هشياران و به خويشتن آمدگان است.

غبار انگيخته: گرد افشان، كنايت از تازان.

شكور: بسيار سپاس گزار.