مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢١٧
كارويژههاى تفكيك قوا
كارويژههاى تفكيك قوا به فلسفه آن در ارتباط با جلوگيرى از فساد در حكومت مربوط مىشود. اگر چه جلوگيرى از سوء استفاده از قدرت مهمترين علت تفكيك قواست، برخى موضوعات مانند تخصصى شدن كارها و جلوگيرى از تمركز قدرت از كارويژههاى تفكيك قوا هستند، كه در زير درباره هر كدام به اختصار توضيح مىدهيم:
الف) تقسيم و تخصصى شدن كار: يكى از كارويژههاى اصلى تفكيك قوا، توزيع وظايف و مسؤليتها در ميان قوا و نهادهاى حكومتى است. براى تسهيل و بهبود امور و جلوگيرى از تراكم و انباشت كارها و همچنين رسيدگى تخصصى به امور ضرورى است كه كارها به صورت تخصصى اداره شود: تدبير و ادارهجامعه و امور اجتماعى در هر حكومتى بايد با مشاركت و مساعدت تعداد فراوانى از متخصصان رشتههاى مختلف و افراد و كاردان و بصير انجام شود؛ چنانكه در طول تاريخ تا زمان معاصر، همه حكومتها و زمامداران چنين مىكردند و كارهاى حكومتى به دست متخصصان و صاحبان فن جريان مىيافته است.[١]
برخى نيز تقسيم كار و توزيع وظايف در حوزههاى تخصصى را، مانع از دخالت قوا در كار يكديگر مىدانند كه از هرج و مرج جلوگيرى مىنمايد و از اين زاويه آن را توجيه كردهاند.
اين قوا ... مستقل و جدا از هم هستند و هر كدام بايدكار خودشان را انجام بدهند. اگر يك قاضى بخواهد اجرا هم بكند اين از حّد خودش تجاوز كرده است و كارش فاسد خواهد شد و مملكت هم فاسد خواهد شد.[٢]
البته در اين زمينه برخى نيز به معايب تقسيم كار در تفكيك قوا اشاره مىكنند. چنانكه معتقدند تفكيك قوا عامل اصلى ناكارآمدى حكومت، نارسايى در قانونگذارى و ضعف مسئوليتپذيرى مقامات عمومى در نزد مردم است.[٣]
[١] - امام خمينى، كتاب البيع، ج ٢، چ اول، تهران: مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى،، ص ٤٩٨
[٢] - صحيفه نور، ج ١٣ ص ١٧
[٣] - بشيريه، حسين، آموزش دانش سياسى، ص ١٩٠( به نقل از وودرو ويلسون رييس جمهور آمريكا)