١. تعيين نوع حكومت: از نخستين حقوق هر ملتى، تعيين نوع حكومت خويش است، اين شرط آزادى مردم است. در جهان امروز، كشورهاى بسيارى را سراغ داريم كه تحت سيطره ديگر كشورها هستند و دولتهايى بر سر كارند كه خواست و اراده ملتشان در تعيين و استقرار آنها بى‌تأثير است.

به نظر امام خمينى (ره)، نوع حكومت را در كشور ما مردم تعيين مى‌كنند و چون بيش از ٩٧ درصد ملت ما مسلمان مى‌باشند، طبيعى است كه حكومت كشور ما براساس دين مبين اسلام باشد و ملت نيز همين را مى خواهد.[١] ملت ايران، به سبب آزادى، ديندارى و آگاهى خود، رژيم سياسى را برمى‌گزيند كه بر پايه دين اسلام باشد و اين خواست ملت است. امام خمينى (ره) فقط نوع حكومت را پيشنهاد داد و ملت ايران، آن را با رأى قاطع پذيرفت.

٢. حق برگزيدن مسئولان مملكتى: از جمله حقوق مسلم مردم در نظام مردم‌سالار دينى آن است كه مسئولان اجرايى و دستگاه مقننه را با رأى خود انتخاب كنند؛ انتخابى آزاد و بدون هيچ گونه زور و اجبار. امام خمينى (ره) در اين باره مى‌فرمايند:

«اين مردم هستند كه بايد افراد كاردان و قابل اعتماد خود را انتخاب كنند و مسئوليت امور را به دست آنان بسپارند. ملت، خود نمايندگان مجلس قانونگذار را تعيين مى‌كند. اين انتخاب از سوى تمام اقشار ملت، آزادانه و آگاهانه صورت مى‌گيرد و طبيعتاً اگر ملت ببيند كه نمايندگان برخلاف اسلام عمل مى‌كنند، حق دارد ايشان را از وكالت عزل كند.»[٢]

امام خمينى معتقد بود: چنين انتخاباتى كه آزادانه و آگاهانه صورت بپذيرد، آن چيزى خواهد بود كه در غرب ادعاى آن مى‌شود؛ يعنى دموكراسى. ايشان تعيين آزادانه و آگاهانه‌

[١] - صحيفه نور، ج ٣، ص ٤٢

[٢] - پيشين، ج ٩، ص ٢٥٤.