پيروزى انقلاب اسلامى در ايران سبب شكل‌گيرى حكومتى شد كه با معيارهاى رايج مهم در سياست سازگارى نداشت. اين مدل كه بر پايه دين استوار بود، شكل‌گيرى پارادايمى از سياست و حكومت را نشان مى‌دهد كه مبناى آن ارزشهاى دينى است. فراز و فرود و چالش انديشه اسلامى با جريانهاى فكرى رقيب، آموزه‌هاى بسيارى را در خود جاى داده است. سرانجام اين تجربه شگرف و رويارويى انديشه سياسى با مكاتب خود ساخته بشرى در تاريخ معاصر شكل‌گيرى انقلاب اسلامى و محقق حاكميتى بر الگوى ارزشهاى اسلامى است كه از آن به مردمسالارى دينى تعبير مى‌گردد.

ناكارآمدى دموكراسى غربى در حوزه تئورى و عمل، فرصت مناسبى براى ارائه الگوى مردمسالارى دينى است. الگويى كه پارادايمى نو براساس دين را در عصر حاضر كه دچار خلأ فكرى سياسى است، عرضه مى‌كند. موضوعات و موارد مختلفى در مردمسالارى دينى مطرح مى‌گردد كه از آن جمله مى‌توان به حقوق متقابل دولت و ملت اشاره كرد.

اصل اين پژوهش نيز بر آن است كه: «جايگاه و كاركرد حقوق متقابل دولت و ملت در

[١] -