از مباحث مهم مردمسالارى، توجه به اصولى مانند مساوات و برابرى، مصونيت شخصى يا امنيت فردى، حقوق زن، حقوق سياسى افراد، آزادى‌هاى اساسى و حقوق اجتماعى افراد مى‌باشد.

اين اصول در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران به منزله سندى روشن از «مردمسالارى دينى» مورد توجه قرارگرفته‌اند. در اين مقاله مقايسه‌اى تطبيقى با اعلاميه جهانى حقوق بشر نيز صورت گرفته است تا روشن شود كه قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران هم از اصول دموكراسى و مردمسالارى بهره برده است، هم از ارزشهاى دينى، معنوى و اخلاقى.

اصل مساوات و برابرى در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران‌

براى مساوات و برابرى انسانها دليل عقلى و نقلى بسيار وجود دارد. دليل عقلى آنكه انسان داراى نيروى «تعقل» و «فطرت» است. بديهى است هر انسانى چه رنگ پوست او سفيد باشد يا سرخ و يا سياه از اين موهبتهاى ذاتى برخورداراست.[١] تفاوت نژاد يا تابعيت‌تأثيرى بر اين امر نمى‌گذارد. بنابراين، هيچ دليلى براى برترى گروه يا نژادى بر گروه و نژاد ديگر وجود ندارد.

قرآن كريم انسانها را برابر مى‌داند و راز اختلاف زبانها و رنگها را اين گونه بيان مى‌كند:

«يا ايٌهَا الناسُ انا خَلَقناكُم مِنَ ذكَرٍ وَ انتي وَ خَلَقناكُم شُعوبًا و قَبائِلَ لِتَعارَفوا ان اكرَمَكُم عِندَاللهِ اتقيكُم انَ اللهَ عَلَيمٌ خَبيرٌ؛ اى مردم! ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را ملت ملت و قبيله قبيله گردانيديم تا با يكديگر شناسايى متقابل حاصل كنيد. در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شمااست. بى‌ترديد، خداوند داناى آگاه است.»[٢]

نخستين اصل از فصل سوم كه در زمينه حقوق ملت تنظيم شده است، چنين بيان مى‌كند:

[١] - عباس على عميد زنجانى، اسلام و حقوق ملل،( تهران: دارالكتب الاسلاميه، ١٣٤٦)، ص ١٢٣

[٢] - حجرات( ٤٩)، ١٣.