مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٩
امر به معروف و نهى از منكر نماييد ... و حضرت على (ع) در وصيتنامه خويش آورده است:
لا تتركن الامر بالمعروف و ا لنهي عن المنكر فيولي الله الامر اشراركم و قدعون من يستجاب لكم ...
؛ هيچگاه امر به معروف و نهى از منكر را در زندگى ترك ننماييد، چه اينكه در صورتى كه اين فريضه الهى ترك شود خداوند اشرار شما را والى خواهد ساخت و آنگاه هرچه دعا نماييد مستجاب نخواهد شد[١].
همانگونه كه مىدانيم دو فرع از فروع هشتگانه يا دهگانه اسلام كه بر هر فرد مسلمان فرض است امر به معروف و نهى از منكر مىباشد و بالاترين مرحله امر به معروف و نهى از منكر به تعبير پيامبر خدا «حكمه حق عند امام جائر»؛ سخن حقى است كه نزد حاكم ستمكار گفته شود. بنابراين در جامعهاى كه امر به معروف و نهى از منكر با اين همه اهميت مطرح باشد سخن از ديكتاتورى و انحراف از عدالت و تضييح حقوق مطرح نخواهد بود. چه اينكه در بنوى خوانديم كه شورايى بودن نظام معروفى است كه ... تمام ارزشى را مىدهد و ترك آن مرگ را بر زندگى برترى خواهد داد.
مردمسالارى دينى در نهجالبلاغه
غنىترين منبع فقهى و حقوقى در زمينه مردمسالارى دينى نهجالبلاغه است. چه اينكه در قرآن و سيره نبوى مردمى بودن حكومت اسلامى جز در قالب سيره عملى مطرح نبوده است، زيرا در دوران پيامبر اعظم مسلمانان در صلاحيت حضرتش براى اداره جامعه ترديد نداشته و پذيراى رقيبى در برابر حضرتش نبودهاند، چه اينكه پيامبرى به نصّ صريح قرآن جز با نصب الهى معنا ندارد و مردم كمترين صلاحيتى حتى براى تشخيص فرد واجد شرايط براى پيامبرى
[١] - نهجالبلاغه، نامه ٥٧؛ و نيز ر. ك: سليمبن قيس، ص ٤٤٦، تصحيح محمدباقر الانصارى و مقاتل الطالبين، ص ٢٤.