مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٣٦
مردمسالارى دينى و قانونگذارى (ابعاد و مراتب مشاركت مردم در قانونگذارى حكومت اسلامى)
دكتر ولى رستمى[١]
مقدمه
به طور كلى نظام قانونگذارى يا هنجارانگارى اسلام با ديگر نظامهاى قانونگذارى، تفاوت عمدهاى دارد و از ويژگىهاى منحصر به فردى برخوردار است. در اين نظام، تشريع يا به عبارتى قانونگذارى به آفريدگار هستى اختصاص دارد و قانون از مبدا وحى سرچشمه مىگيرد. از اين رو مرجع خاصى براى قانونگذارى وجود دارد كه عمدتاً همان مبدا وحى است و همه قوانين و مقررات به صورت مستقيم يا غيرمستقيم به آن منتهى مىشوند. دوم؛ در مواردى هم كه قانونگذارى از سوى مبدا اصلى به مرجع ديگرى تفويض شده است، شيوه خاصى با منابع معين و مشخصى براى قانونگذارى تعيين شده است كه آن هم از نظام تشريع الهى نشات مىگيرد.
در اين راستا پس از خداوند، پيامبر اكرم (ص) و ائمه اطهار (ع) (در نزد شيعه) بر اساس
[١] - استاديار گروه حقوق عمومى دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران