مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٣
دعوت خداوند خويش را پذيرفته و نماز را بپا داشتهاند و كار جمعى آنان بر اساس شورى تفصيل مىيابد و از آنچه خداوند به آنان روزى فرموده است، انفاق مىنمايند ...
بنابراين فرد مؤمن به خدا كسى است كه از گناهان كبيره و فحشاء اجتناب مىنمايد، بر اساس غضب تصميم به انتقام نمىگيرد، فرمان خداوند را لبيك مىگويد، نماز مىخواند، كار جمعى را با مشورت انجام مىدهد، زكات مىپردازد و ....
طبيعى است هر فرد كه پايگاه ايمانى او قوىتر باشد، با اين ويژگىها پايبندتر است و شخص رسولالله كه از همه مؤمنتر است در اتصاف به اين اوصاف جدىتر. بنابراين دلالت اين آيه نيز بر لزوم شورايى بودن امور اجتماعى تمام است و بهويژه موقعى اين آيات با هم مورد استدلال قرار بگيرند، از نظر فقهى و حقوقى نسبت به اهميت نقش مردم در اداره نظام اسلامى ابهامى باقى نمىماند.
يكى از فقهاى معاصر مىنويسد:
«مهمترين دليل بر مردمى بودن نظام اسلامى همين جمله «و امرهم شورى بينهم» است كه امر مظاف به ضمير «هم» است كه مقصود مردم مسلمان هستند، زيرا معنايى ندارد كه در كارى تصميمگيرى بهعهده مردم نباشد و آن كار را كارى مردمى بدانيم، پس مردمى بودن كار خود برهان بر اين معناست كه اراده مردم در آن كار حرف اول را مىزند و اين خود بهترين دليل بر مردمسالارى دينى است.»[١]
از جمله آيات مورد استدلال بر مردمسالارى دينى كه علامه نائينى در كتاب تنبيهالامه و تنزيه الملّه نيز بدان استدلال كردهاند، آيات ٢٨ تا ٣٥ سوره نمل است كه در آغاز بحث بدان اشاره كرديم و از بحث مجدد درباره آن صرفنظر مىنمائيم.
از آيات مورد استدلال ديگر در اين باب آيات سوره بقره است كه در زمينه كيفيت فطام و از شير بازگرفتن كودكان آمدهاند. در اين آيات قرآن كريم دوران شيرخوارگى را دو
[١] - درسهايى از ولايت فقيه، آيتالله منتظرى، ج ...، ص ...