ركن يكم، عبارت از اعتقاد به وجود خداوند يكتاست كه بر جهان هستى احاطه و سلطه دارد اوست خدايى كه جهان را بر مبناى حكمت برين آفريده و انسان را به وسيله دو نوع راهنماى اصيل كه همان عقول سليم و انبيا و اوصيا هستند، در مجراى حركت تكاملى قرار مى‌دهد.

ركن دوم؛ عبارت است از قوانين و برنامه عملى حركت در يك زندگى معنادار و قابل توجيه كه هدف اعلاى حيات به وسيله احكام و تكاليف و حقوق تأمين مى‌گردد. تكاليف شامل احكام عبادى و وظايف انسان در عرصه زندگى اجتماعى و سياسى است و حق هم عبارت است از اختصاص امتيازى قابل استفاده براى انسان، احكام نيز به احكام اوليه و ثانويه قابل تقسيم است.

ركن سوم؛ مربوط به موضوعاتى است كه شامل همه واقعيات و پديده‌هاى برپادارنده زندگى هستند. در واقع اسلام اساس را بر اختيار انسانها قرار داده است كه مى‌توانند با حواس و تعقل و اميال مشروع خود را تأمين كند.

در تعريف ديگرى آمده است: «مجموعه اعتقادات و مقررات متناسب با آنچه در مسير زندگى مورد عمل و اجرا قرار مى‌گيرد، دين ناميده مى‌شود.»[٣]

دين نفس الامرى و دين مرسل‌

براى اديان الهى مى‌توان سطوح و مراحل مختلفى را يادآور شد:

دين نفس الامرى: كه مسير بين مبدأ و منتهاى آدمى است.[٤] مبدأ انسان معرفت صفر است «

والله اخرجكم من بطون امهاتكم لاتعلمون شيئاً

؛ خداوند شما را از شكمهاى مادرانتان خارج كرد

[١] - پيشين، ج ٢، ص ١٣٠

[٢] - ر. ك: محمدتقى جعفرى، سكولاريسم، محمدرضا جوادى،( تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، ١٣٧٨)

[٣] - جلال‌الدين مدنى، مبانى و كليات سياست،( تهران: چاپ اسلاميه، ١٣٧٢) ص ٢١٥

[٤] - مهدى هادوى تهرانى، ولايت و ديانت،( قم: مؤسسه فرهنگى خانه خرد، ١٣٨١) ص ١٦.